B2 Band 5.5 – 6.5 Environment 31 điểm

Speaking band 5.5 – 6.5 · Bài 21 — Nguyên nhân, hệ quả, giải pháp

Cause, Effect, Solution — the Part 3 argument chain

Nối nguyên nhân với hệ quả rồi mới đến giải pháp

Mục tiêu: Sau bài này bạn trả lời được ba loại câu Part 3 hay gặp nhất — vì sao, hậu quả gì, làm thế nào — bằng một chuỗi lập luận thay vì một danh sách ý rời.

Ba loại câu này luôn đi liền nhau trong Part 3: "Why is X happening?" → "What problems does it cause?" → "What can be done?". Chuẩn bị được chuỗi là trả lời được cả ba.
Sai lầm phổ biến nhất: liệt kê ba nguyên nhân ngang nhau. Hãy chọn MỘT nguyên nhân chính rồi theo nó đến tận hệ quả — lập luận có tầng luôn hơn danh sách.
Giải pháp phải khớp với nguyên nhân bạn vừa nêu. Nếu bạn bảo nguyên nhân là chi phí thì giải pháp không thể là "nâng cao ý thức".
Giải pháp nào cũng có cái giá. Nói được ai phải trả cái giá đó là dấu hiệu band 7 rõ nhất ở nhóm câu này.

Bài này ăn điểm ở đâu

4 tiêu chí của giám khảo

Fluency & Coherence

Trôi chảy & mạch lạc

Đây là bài trọng tâm của tiêu chí này ở Part 3. Một chuỗi ba mắt xích nối bằng "which in turn" mạch lạc hơn hẳn ba ý rời nối bằng "also".

Lexical Resource

Vốn từ

Vốn từ lập luận cũng là vốn từ: comes down to, root of the problem, knock-on effect, treating the symptom, collective action problem.

Grammatical Range & Accuracy

Ngữ pháp

Chuỗi nhân quả kéo theo mệnh đề quan hệ không xác định ("which in turn means…") và câu bị động ("the cost is borne by…"). Cả hai đều là ngữ pháp band 7.

Pronunciation

Phát âm

Ngừng đúng ở ranh giới mắt xích, nói liền trong từng mắt xích. Ngừng bừa giữa mệnh đề là người nghe mất mạch ngay.

Ngôn ngữ cần dùng

10 cụm

it comes down to … band 6.5

rút lại thì là chuyện …

It mostly comes down to cost. Rút lại thì chủ yếu là chuyện chi phí.

Câu chọn ra MỘT nguyên nhân chính. Dùng để mở đầu mọi câu "why".

the knock-on effect is … band 7.0

hệ quả dây chuyền là …

The knock-on effect is that farmers switch crops entirely. Hệ quả dây chuyền là nông dân đổi hẳn cây trồng.

Cụm cho thấy bạn đang theo một chuỗi chứ không nhảy sang ý mới.

which in turn … band 7.0

điều đó đến lượt nó lại …

Prices rise, which in turn pushes people further out of the city. Giá tăng, điều đó đến lượt nó lại đẩy người ta ra xa thành phố hơn.

Từ nối quan trọng nhất của một chuỗi nhân quả. Dùng được hai lần trong một câu trả lời là rất mạnh.

the root of the problem is … band 7.0

gốc rễ vấn đề là …

The root of the problem is that nobody owns the river. Gốc rễ vấn đề là chẳng ai sở hữu con sông ấy cả.

Phân biệt nguyên nhân gốc với triệu chứng — đúng thứ giám khảo muốn nghe.

treating the symptom rather than the cause band 7.5

chữa triệu chứng chứ không chữa nguyên nhân

Fines are treating the symptom rather than the cause. Phạt tiền là chữa triệu chứng chứ không chữa nguyên nhân.

Câu bác một giải pháp phổ biến. Rất sắc và rất hay dùng được.

the obvious fix would be … band 6.5

cách sửa hiển nhiên sẽ là …

The obvious fix would be a deposit on bottles. Cách sửa hiển nhiên sẽ là thu tiền đặt cọc vỏ chai.

Mở đầu phần giải pháp mà vẫn giữ giọng dè dặt ("would be").

that only works if … band 7.0

cách đó chỉ chạy được nếu …

That only works if the collection system exists. Cách đó chỉ chạy được nếu có sẵn hệ thống thu gom.

Nêu điều kiện cho giải pháp của chính mình — dấu hiệu tư duy chín.

someone has to pay for it band 6.5

phải có ai đó trả tiền cho việc đó

It's a good idea, but someone has to pay for it. Ý hay đấy, nhưng phải có ai đó trả tiền.

Câu kéo một giải pháp từ lý thuyết về thực tế. Rất được lòng giám khảo.

it's a collective action problem band 7.5

đó là bài toán hành động tập thể

It's a collective action problem: nobody gains by going first. Đó là bài toán hành động tập thể: chẳng ai được lợi khi đi trước.

Một khái niệm gọi tên được cả một loại vấn đề. Dùng đúng chỗ là rất ấn tượng.

in the short term … in the long term … band 6.5

trước mắt thì … về lâu dài thì …

In the short term it costs more; in the long term it's far cheaper. Trước mắt thì tốn hơn; về lâu dài lại rẻ hơn nhiều.

Cặp đối gần như luôn dùng được ở câu hỏi về giải pháp.

Trọng điểm phát âm

Nhịp của một chuỗi lập luận

Khi nói một chuỗi nhân quả, các từ nối phải được tách ra bằng một nhịp ngừng nhỏ, còn nội dung thì nói liền. Nghe như thế người ta theo được mạch. Người Việt hay ngừng ở giữa mệnh đề và nói liền qua từ nối — đúng ngược lại, và người nghe mất mạch ngay.

It comes down to cost, | which in turn | affects everything else. ngừng trước và sau từ nối, không ngừng giữa mệnh đề
Prices rise, | so people move further out, | and the commute gets longer. ba nhịp cho ba mắt xích
The obvious fix would be a deposit — | but that only works if | there's somewhere to return them. ngừng dài hơn ở chỗ đảo ý
In the short term | it costs more. | In the long term | it's cheaper. bốn nhịp đều, làm cặp đối nổi lên
Nobody owns the river, | so nobody is responsible for it. ngừng đúng ở dấu phẩy, hai vế nói liền

Đọc năm câu trên, ngừng đúng ở dấu |. Rồi đọc lại mà ngừng bừa ở giữa mệnh đề — bạn sẽ thấy mạch lập luận tan ngay.

Đề thi

đủ ba phần như thi thật

Part 1 — Introduction and interview

Phần 1 — Giới thiệu & phỏng vấn

4–5 phút

Part 1 về môi trường hỏi về thói quen của chính bạn, không hỏi về chính sách. Giữ 2–3 câu và đừng lên giọng giảng đạo.

Do you do anything to help the environment?

Bạn có làm gì để bảo vệ môi trường không?

Trả lời thật. Nếu làm ít thì nói ít — thành thật nghe hay hơn một danh sách khoe.

Bài mẫu 2 band — thử tự nói trước rồi hãy mở

Band 5.5

A few things. I always bring my own bag when I go to the supermarket, and I try not to use plastic straws. I also turn off the lights when I leave a room. But I know it is not very much compared to what companies do.

Vài thứ. Đi siêu thị tôi luôn mang túi riêng, và cố không dùng ống hút nhựa. Tôi cũng tắt đèn khi ra khỏi phòng. Nhưng tôi biết như thế chẳng đáng gì so với các doanh nghiệp.

Có ba việc cụ thể và câu cuối biết đặt việc mình làm vào bối cảnh. Đúng chuẩn 5.5.

Band 6.5

Less than I'd like to claim. I take a bag to the market and I've stopped buying bottled water, which between them probably save about two pieces of plastic a day. I'm aware that's close to meaningless next to one shipping container, but I'd rather do the small thing than do nothing and feel clever about the arithmetic.

Ít hơn mức tôi muốn nhận. Tôi mang túi đi chợ và đã bỏ mua nước đóng chai, hai việc ấy cộng lại chắc tiết kiệm được chừng hai mẩu nhựa mỗi ngày. Tôi biết như thế gần như vô nghĩa nếu đặt cạnh một container hàng, nhưng tôi thà làm việc nhỏ còn hơn không làm gì rồi tự thấy mình khôn vì biết làm phép tính.

Thành thật về quy mô, có con số, và câu cuối là một lập trường rất riêng — bác luôn cái lý lẽ "làm cũng chẳng ăn thua".

Is air pollution a problem where you live?

Chỗ bạn ở ô nhiễm không khí có nghiêm trọng không?

Nếu có thì nêu một dấu hiệu bạn tự thấy, đừng chỉ nói "rất nghiêm trọng".

Bài mẫu 2 band — thử tự nói trước rồi hãy mở

Band 5.5

Yes, it is quite serious, especially in the dry season. Sometimes the sky looks grey even when there are no clouds. Many people wear masks when they ride a motorbike. I think the main cause is the number of vehicles.

Có, khá nghiêm trọng, nhất là mùa khô. Có hôm trời xám xịt dù chẳng có mây. Nhiều người đi xe máy phải đeo khẩu trang. Tôi nghĩ nguyên nhân chính là số lượng xe cộ.

Có mùa, một dấu hiệu quan sát được và một nguyên nhân. Đúng chuẩn 5.5 vững.

Band 6.5

It is, though you notice it more by how it feels than by how it looks. There are weeks in the dry season when the sky is a flat grey with no cloud in it, and you come home with a sore throat without having done anything unusual. The masks everyone wears started out as sun protection and quietly became something else.

Có, tuy bạn cảm nhận nó rõ hơn qua cảm giác chứ không phải qua mắt nhìn. Mùa khô có những tuần bầu trời xám đục mà chẳng có gợn mây nào, rồi về nhà là rát họng dù chẳng làm gì khác thường. Cái khẩu trang ai cũng đeo vốn ban đầu là để che nắng, rồi lặng lẽ trở thành một thứ khác.

Chuyển từ nhìn sang cảm nhận cơ thể, và quan sát về khẩu trang là một chi tiết rất riêng, rất khó bịa.

Do you think people in your country care about the environment?

Bạn có nghĩ người ở nước bạn quan tâm đến môi trường không?

Phân biệt "quan tâm" với "hành động" — hai chuyện rất khác nhau, và chính chỗ khác ấy là ý đáng nói.

Bài mẫu 2 band — thử tự nói trước rồi hãy mở

Band 5.5

I think people care more than before, especially young people. There are many campaigns on social media about plastic waste. But many people still throw rubbish in the street, so caring and doing are different things.

Tôi nghĩ người ta quan tâm hơn trước, nhất là người trẻ. Trên mạng xã hội có nhiều chiến dịch về rác nhựa. Nhưng nhiều người vẫn vứt rác ra đường, nên quan tâm và làm là hai chuyện khác nhau.

Câu cuối chính là ý đúng nhất và được nói rõ ràng. Đây là band 5.5 vững.

Band 6.5

They care in the abstract and behave inconsistently, which I suspect is true almost everywhere. Ask anyone here whether plastic is a problem and they'll say yes without hesitating; watch the same person buy a drink in a bag with a straw twenty minutes later. It isn't hypocrisy exactly — it's that the alternative usually doesn't exist at the moment you need it.

Người ta quan tâm ở mức trừu tượng còn hành xử thì không nhất quán, mà tôi ngờ rằng ở đâu cũng vậy. Hỏi bất kỳ ai ở đây rằng nhựa có phải vấn đề không thì họ đáp có ngay không cần nghĩ; rồi hai mươi phút sau nhìn chính người ấy mua một ly nước đựng trong túi ni lông kèm ống hút. Cũng không hẳn là đạo đức giả — mà là vào đúng cái lúc bạn cần thì thường chẳng có lựa chọn nào khác.

Phân biệt thái độ với hành vi, minh hoạ bằng một cảnh cụ thể, rồi bênh vực người ta bằng một lý do cấu trúc. Đây là band 6.5 trở lên.

Part 2 — Long turn

Phần 2 — Nói dài (đề thẻ)

1 phút chuẩn bị + 2 phút nói

Đề thẻ này là cầu nối sang Part 3: nó hỏi về một vấn đề cụ thể bạn thấy, nên bạn đã phải nêu nguyên nhân và hệ quả — đúng chuỗi lập luận của bài.

Describe an environmental problem in your area.

You should say:

what the problem is
what causes it
who it affects

and explain what you think could be done about it.

Hãy nói về một vấn đề môi trường ở nơi bạn sống.

đó là vấn đề gì
nguyên nhân do đâu
nó ảnh hưởng đến ai

và giải thích theo bạn có thể làm gì để giải quyết.

60 giây chuẩn bị · 120 giây nói —

Một phút chuẩn bị ghi gì

Ghi TỪ KHOÁ, đừng viết thành câu — viết ra câu rồi thì lúc nói sẽ thành đọc thuộc lòng, giám khảo nghe ra ngay.

Vấn đề gì cụ thể, có thể chỉ tận nơi canal behind my street – rubbish + smell in dry season
Nguyên nhân MỘT nguyên nhân gốc, không phải ba nguyên nhân rời no collection on that side – so the canal IS the bin
Ảnh hưởng ai nhóm cụ thể + ảnh hưởng thế nào houses backing onto it – can't open windows – mosquitoes
Làm gì được (dành 60 giây) giải pháp khớp nguyên nhân + ai trả tiền collection points – cheap – but district budget, nobody's job

Bài mẫu 2 band — nói hết 2 phút của bạn rồi hãy mở

Band 5.5

I want to talk about the canal behind my street. It is a small canal, about three metres wide. There is a lot of rubbish in it, mostly plastic bags and foam boxes. In the rainy season the water moves, so it is not too bad. But in the dry season the water does not move and the smell is very strong. The main cause is that there is no rubbish collection on that side of the canal. The truck only comes to the main road. So people who live behind throw their rubbish into the water because there is nowhere else. It affects the families whose houses are next to the canal. They cannot open their windows in the afternoon. There are also a lot of mosquitoes, so children get sick more often. I think the solution is simple: put two or three collection points near the canal and send the truck there. It is not expensive. But the problem is that nobody is responsible. The district says it is the ward, the ward says it is the district. I think it will get worse because more people move here every year.

Tôi muốn nói về con kênh sau phố nhà tôi, một con kênh nhỏ rộng chừng ba mét. Trong đó rất nhiều rác, chủ yếu là túi ni lông và hộp xốp. Mùa mưa nước chảy nên cũng đỡ. Nhưng mùa khô nước đứng, mùi bốc lên rất nặng. Nguyên nhân chính là phía bên đó không có xe rác — xe chỉ vào tới đường lớn. Nên người ở phía trong vứt rác xuống nước vì chẳng còn chỗ nào khác. Nó ảnh hưởng đến các gia đình có nhà sát kênh: buổi chiều không mở cửa sổ được. Muỗi cũng rất nhiều nên trẻ con hay ốm. Tôi nghĩ giải pháp đơn giản thôi: đặt hai ba điểm tập kết rác gần kênh rồi cho xe vào. Không tốn kém. Nhưng vấn đề là chẳng ai chịu trách nhiệm: quận bảo là phường, phường bảo là quận. Tôi nghĩ sẽ tệ đi vì năm nào cũng có thêm người chuyển đến.

Chuỗi nguyên nhân – hệ quả – giải pháp rất rõ, và giải pháp khớp đúng nguyên nhân đã nêu. Ý "quận bảo phường, phường bảo quận" là chi tiết đắt. Điểm trừ: câu ngắn đều nhau và thiếu từ nối chuỗi.

Band 7.0

The problem I'd describe is the canal that runs behind my street — three metres wide, and by now more rubbish than water in places. Mostly plastic bags and the foam boxes that food comes in. In the rainy season it flushes through and you barely notice; in the dry season nothing moves for weeks and the smell reaches the second floor. It would be easy to blame the people who live there, but I don't think that's the root of it. The rubbish truck only comes as far as the main road, which means the fifty or so houses backing onto the canal have literally nowhere to put anything. When there's no bin, the canal becomes the bin. That's not a behaviour problem, it's a collection problem. The people it hits hardest are precisely those households — they can't open a window on the canal side from about February onwards, and the standing water breeds mosquitoes, which in turn means the children there get dengue at a noticeably higher rate than two streets away. As for what could be done, the obvious fix would be two or three collection points and a truck route that actually goes down there, and it's genuinely cheap compared to dredging the thing every few years. But someone has to own the decision, and at the moment the district says it's the ward's responsibility and the ward says the opposite. Honestly, I'd expect it to get worse before anything happens, because the population on that side keeps growing and the collection route hasn't changed since I was a child.

Vấn đề tôi muốn nói là con kênh chạy sau phố nhà tôi — rộng ba mét, mà giờ có chỗ rác còn nhiều hơn nước. Chủ yếu là túi ni lông và mấy cái hộp xốp đựng đồ ăn. Mùa mưa nước cuốn trôi đi nên gần như không thấy gì; mùa khô thì hàng tuần liền nước đứng và mùi bốc lên tận tầng hai. Đổ lỗi cho người sống ở đó thì dễ, nhưng tôi không nghĩ đó là gốc rễ. Xe rác chỉ vào tới đường lớn, nghĩa là chừng năm mươi hộ có lưng nhà quay ra kênh thì đúng nghĩa là không có chỗ nào để đổ. Không có thùng rác thì con kênh trở thành thùng rác. Đó không phải vấn đề ý thức, đó là vấn đề thu gom. Nhóm chịu nặng nhất chính là những hộ ấy — từ khoảng tháng hai trở đi họ không mở nổi cửa sổ phía kênh, mà nước tù thì sinh muỗi, điều đó đến lượt nó khiến trẻ con ở đó mắc sốt xuất huyết ở mức cao hơn hẳn so với chỉ cách hai con phố. Còn về việc có thể làm gì, cách sửa hiển nhiên là đặt hai ba điểm tập kết và cho xe chạy một tuyến vào tận đó, mà cái đó thật sự rẻ nếu so với việc vài năm lại nạo vét một lần. Nhưng phải có ai đó đứng ra nhận cái quyết định ấy, mà hiện giờ quận thì bảo là trách nhiệm của phường còn phường thì nói ngược lại. Thành thật thì tôi đoán nó sẽ tệ hơn trước khi có chuyện gì xảy ra, vì dân phía bên đó cứ đông lên còn tuyến thu gom thì không đổi từ hồi tôi còn bé.

Dùng "which in turn" nối chuỗi, phân biệt rõ vấn đề ý thức với vấn đề thu gom, giải pháp khớp đúng nguyên nhân, và chỉ ra ai phải nhận quyết định. Đây là chuỗi lập luận hoàn chỉnh của bài này.

Câu hỏi chốt của giám khảo

Do you think it will get better or worse?

Bạn nghĩ nó sẽ khá lên hay tệ đi?

Part 3 — Discussion

Phần 3 — Thảo luận

4–5 phút

Bốn câu dưới đây đi đúng chuỗi của bài: vì sao → hệ quả → giải pháp → ai chịu trách nhiệm. Để ý các bài mẫu band cao luôn nói cả cái giá của giải pháp.

Why do people continue to damage the environment even though they know the risks?

Vì sao người ta vẫn làm hại môi trường dù biết rõ rủi ro?

Chọn MỘT nguyên nhân chính rồi theo nó đến cùng, đừng liệt kê ba nguyên nhân ngang nhau.

Bài mẫu 2 band — thử tự nói trước rồi hãy mở

Band 5.5

I think there are several reasons. Some people do not have a choice because the green option is more expensive. Others are just lazy or careless. And many people think that one person cannot make a difference, so they do not try.

Tôi nghĩ có vài lý do. Có người không có lựa chọn vì phương án xanh đắt hơn. Có người thì lười hoặc cẩu thả. Với lại nhiều người nghĩ một mình mình chẳng thay đổi được gì nên không cố.

Ba nguyên nhân đúng, và ý cuối là ý sâu nhất. Nhưng cả ba được nêu ngang nhau nên không thành một lập luận.

Band 7.0

It mostly comes down to the fact that the damage is shared and the saving is personal. If I take a plastic bag, I get the whole benefit and about one eighty-millionth of the harm, and so does everyone else. It's a collective action problem: nobody gains anything by going first. That's why moral appeals achieve so little — they're asking individuals to solve a problem that only exists because individual decisions don't add up in the way we'd like them to.

Rút lại thì chủ yếu là vì thiệt hại thì chia chung còn cái lợi thì thuộc về cá nhân. Tôi lấy một cái túi ni lông thì tôi hưởng trọn cái lợi và gánh chừng một phần tám mươi triệu cái hại, mà ai cũng vậy. Đó là bài toán hành động tập thể: chẳng ai được lợi gì khi đi trước. Vì thế mà kêu gọi đạo đức đạt được rất ít — nó đang đòi từng cá nhân giải một vấn đề vốn chỉ tồn tại vì các quyết định cá nhân không cộng lại theo cái cách ta mong muốn.

Chọn một nguyên nhân gốc, định lượng nó rất sắc, gọi tên loại vấn đề, rồi dùng chính nó để giải thích vì sao một giải pháp phổ biến không hiệu quả.

What problems does plastic waste cause in developing countries?

Rác nhựa gây ra những vấn đề gì ở các nước đang phát triển?

Câu "what problems" thì đừng chỉ liệt kê. Hãy theo một chuỗi từ hệ quả trực tiếp đến hệ quả xa.

Bài mẫu 2 band — thử tự nói trước rồi hãy mở

Band 5.5

There are many problems. Plastic blocks the drains, so when it rains the streets flood. It also goes into rivers and then the sea, where fish eat it. Burning plastic creates toxic smoke, which is bad for people's health. And it makes cities look dirty, which is bad for tourism.

Có nhiều vấn đề. Nhựa làm tắc cống nên mưa là ngập. Nó cũng trôi ra sông rồi ra biển, cá ăn phải. Đốt nhựa sinh khói độc, hại sức khoẻ. Với lại làm thành phố trông bẩn, ảnh hưởng du lịch.

Bốn hệ quả đúng và ý về tắc cống là ý thực tế nhất. Nhưng vẫn là một danh sách, chưa thành chuỗi.

Band 7.5

The one people underestimate is drainage. Plastic bags block the drains, so a rainfall that would once have cleared in an hour now floods the street for half a day, which in turn destroys the ground-floor stock of every small shop on it. The knock-on effect is economic before it's ever environmental — a family loses a month's income because of a bag. Beyond that, the disposal route in most of these countries is burning, usually in the open and usually near the poorest housing, so the health cost lands on exactly the people who consumed the least plastic in the first place.

Thứ người ta xem nhẹ nhất là chuyện thoát nước. Túi ni lông làm tắc cống, nên một trận mưa mà ngày trước một tiếng là rút giờ ngập phố cả nửa ngày, điều đó đến lượt nó phá sạch hàng hoá tầng trệt của mọi cửa hàng nhỏ trên con phố ấy. Hệ quả dây chuyền là hệ quả kinh tế trước khi là hệ quả môi trường — một gia đình mất cả tháng thu nhập chỉ vì một cái túi. Ngoài ra, cách xử lý ở phần lớn các nước này là đốt, thường là đốt lộ thiên và thường là gần khu nhà nghèo nhất, nên cái giá về sức khoẻ lại rơi đúng vào những người tiêu thụ ít nhựa nhất.

Chọn một hệ quả bị xem nhẹ rồi theo chuỗi ba tầng bằng "which in turn" và "the knock-on effect", và kết bằng một nhận xét về công bằng xã hội.

What could be done to reduce plastic waste?

Có thể làm gì để giảm rác nhựa?

Giải pháp phải khớp với nguyên nhân bạn đã nêu, và phải nói ai trả tiền.

Bài mẫu 2 band — thử tự nói trước rồi hãy mở

Band 5.5

The government could ban single-use plastic bags, like some countries have done. Supermarkets could also charge for bags, because when something costs money people use less. Schools should teach children about recycling. And companies should use paper packaging instead of plastic.

Nhà nước có thể cấm túi ni lông dùng một lần như vài nước đã làm. Siêu thị cũng có thể thu tiền túi, vì cái gì mất tiền thì người ta dùng ít đi. Trường học nên dạy trẻ về tái chế. Doanh nghiệp nên dùng bao bì giấy thay nhựa.

Bốn giải pháp hợp lý và giải pháp thu tiền túi có kèm cơ chế. Điều còn thiếu: chưa nói cái nào hiệu quả nhất và ai chịu chi phí.

Band 7.5

A deposit scheme would do more than anything else — charge two thousand dong on a bottle and refund it on return. The reason it works where bans don't is that it doesn't rely on anyone caring; it just makes the rubbish worth money, and within a week there'll be people collecting it. That said, it only works if there's somewhere to return them, which means the supermarkets have to take them back, and someone has to pay for handling that. Bans, by contrast, tend to be treating the symptom rather than the cause: they remove one product while leaving the underlying disposal system exactly as broken as it was.

Một cơ chế đặt cọc sẽ có tác dụng hơn mọi thứ khác — thu hai nghìn đồng trên một vỏ chai và trả lại khi mang trả. Lý do nó hiệu quả trong khi lệnh cấm thì không là vì nó không dựa vào việc ai đó phải quan tâm; nó đơn giản làm cho rác có giá trị, và chỉ trong một tuần là sẽ có người đi nhặt. Dù vậy, cách đó chỉ chạy được nếu có chỗ để mang trả, tức là các siêu thị phải nhận lại, mà phải có ai đó trả tiền cho việc xử lý ấy. Còn lệnh cấm thì ngược lại, thường là chữa triệu chứng chứ không chữa nguyên nhân: nó loại đi một sản phẩm trong khi để nguyên cái hệ thống xử lý rác vẫn hỏng y như cũ.

Chọn một giải pháp, giải thích cơ chế vì sao nó hiệu quả, nêu điều kiện và ai trả tiền, rồi bác một giải pháp phổ biến khác. Đây là band 7.5 trọn vẹn.

Who should be mainly responsible for protecting the environment — individuals, companies or governments?

Ai nên chịu trách nhiệm chính trong bảo vệ môi trường — cá nhân, doanh nghiệp hay nhà nước?

Đừng nói "cả ba" rồi thôi. Hãy phân vai: mỗi bên làm được việc gì mà hai bên kia không làm được.

Bài mẫu 2 band — thử tự nói trước rồi hãy mở

Band 5.5

I think all three have a responsibility, but the government is the most important because only the government can make laws. Companies produce most of the pollution, so they should change their production. Individuals can only do small things, but if everyone does them it makes a difference.

Tôi nghĩ cả ba đều có trách nhiệm, nhưng nhà nước quan trọng nhất vì chỉ nhà nước ra luật được. Doanh nghiệp gây ra phần lớn ô nhiễm nên phải thay đổi sản xuất. Cá nhân chỉ làm được việc nhỏ, nhưng ai cũng làm thì cũng tạo khác biệt.

Có phân vai và chọn được bên quan trọng nhất kèm lý do. Đúng chuẩn 5.5 vững.

Band 7.5

Governments, but not because they care more — because they're the only one of the three that can change what the cheapest option is. A company won't switch to expensive packaging while its competitor doesn't, and an individual can't buy a product that isn't on the shelf. Both are trapped by everyone else's behaviour; only regulation moves everybody at once. I'd add that framing it as a question of responsibility is part of the problem. Responsibility implies blame, and blame is exactly what has kept this argument going for thirty years while nobody changed the rules.

Nhà nước, nhưng không phải vì họ quan tâm hơn — mà vì trong ba bên thì chỉ họ mới đổi được cái gì là lựa chọn rẻ nhất. Một doanh nghiệp sẽ không chuyển sang bao bì đắt tiền khi đối thủ chưa chuyển, còn một cá nhân thì không mua được thứ không có trên kệ. Cả hai đều bị kẹt bởi hành vi của những người còn lại; chỉ có quy định mới dịch chuyển được tất cả cùng lúc. Tôi xin nói thêm rằng đóng khung chuyện này thành câu hỏi về TRÁCH NHIỆM chính là một phần của vấn đề. Trách nhiệm thì hàm ý đổ lỗi, mà đổ lỗi đúng là thứ đã khiến cuộc tranh cãi này kéo dài ba mươi năm trong khi chẳng ai đổi luật lệ cả.

Chọn một bên với lý do cơ chế (ai đổi được giá), giải thích vì sao hai bên kia bị kẹt, rồi phản biện luôn cách đặt câu hỏi. Đây là band 7.5.

Học tiếp bài khác

Xem tất cả Speaking

Thấy chỗ nào chưa đúng trong bài này? Đáp án sai, lỗi chính tả, nội dung thiếu… hãy đăng nhập rồi báo cho chúng tôi để sửa cho các bạn học sau.

Speaking band 5.5 – 6.5 · Bài 21 — Nguyên nhân, hệ quả, giải pháp

Bài này ăn điểm ở đâu

Ngôn ngữ cần dùng

Trọng điểm phát âm

Nhịp của một chuỗi lập luận

Đề thi

Part 1 — Introduction and interview

Part 2 — Long turn

Part 3 — Discussion

Bài tập nhớ cụm

Điền từ còn thiếu

Lập luận nào chặt hơn?

Sửa lỗi khi lập luận

Sắp xếp thành câu

Từ danh sách sang chuỗi

Cụm này ở khâu nào của lập luận?

Học tiếp bài khác

Báo lỗi bài học