Memory Championship
Mở đầu Try this memory test: Study each face and compose a vivid image for the person's first and last name. Rose Leo, for example, could be a rosebud and a lion. Fill in the blanks on the next page. The Examinations School at Oxford University is an austere building of oak-paneled rooms, large Gothic windows, and looming portraits of eminent dukes and earls. It is where generations of Oxford students have tested their memory on final exams, and it is where, last August, 34 contestants gathered at the World Memory Championships to be examined in an entirely different manner.
Hãy thử bài kiểm tra trí nhớ này: Nghiên cứu từng khuôn mặt và tạo ra một hình ảnh sống động cho tên và họ của mỗi người. Ví dụ, Rose Leo có thể gợi đến một nụ hồng (rosebud) và một con sư tử (lion). Hãy điền vào chỗ trống ở trang kế tiếp. Tòa Examinations School của Đại học Oxford là một tòa nhà có không khí nghiêm trang, với những căn phòng ốp gỗ sồi, cửa sổ lớn theo phong cách Gothic và những bức chân dung khổ lớn về các công tước và bá tước lỗi lạc. Đó là nơi biết bao thế hệ sinh viên Oxford đã kiểm tra khả năng ghi nhớ của họ trong các kỳ thi cuối khóa. Và cũng tại đây, vào tháng 8 năm ngoái, 34 thí sinh đã tụ họp tham dự Giải Vô địch Trí nhớ Thế giới để được thử thách theo một cách hoàn toàn khác.
A. In timed trials, contestants were challenged to look at and then recite a two-page poem, memorize rows of 40-digit numbers, recall the names of 110 people after looking at their photographs, and perform seven other feats of extraordinary retention. Some tests took just a few minutes; others lasted hours. In the 14 years since the World Memory Championships was founded, no one has memorized the order of a shuffled deck of playing cards in less than 30 seconds. That nice round number has become the four-minute mile of competitive memory, a benchmark that the world's best "mental athletes," as some of them like to be called, is closing in on. Most contestants claim to have just average memories, and scientific testing confirms that they're not just being modest. Their feats are based on tricks that capitalize on how the human brain encodes information. Anyone can learn them.
Trong các lượt thi có giới hạn thời gian, các thí sinh được yêu cầu đọc và sau đó nhắc lại một bài thơ hai trang, ghi nhớ dãy số 40 chữ số theo hàng, nhớ tên của 110 người sau khi xem ảnh của họ, và thực hiện bảy thử thách đáng kinh ngạc khác về khả năng duy trì thông tin. Một số bài kiểm tra chỉ kéo dài vài phút; số khác kéo dài vài giờ. Trong 14 năm kể từ khi Giải Vô địch Trí nhớ Thế giới ra đời, chưa ai có thể ghi nhớ thứ tự của một bộ bài (đã xáo) dưới 30 giây. Cột mốc tròn trịa đó trở thành "4 phút 1 dặm" của giới thi trí nhớ, tức một chuẩn mực mà những "vận động viên trí nhớ", như nhiều người tự gọi, đang tiến gần tới. Hầu hết thí sinh tuyên bố họ chỉ có trí nhớ bình thường, và các thử nghiệm khoa học xác nhận rằng họ không quá khiêm tốn. Thành tích của họ dựa vào các mẹo khai thác cách não bộ con người mã hóa thông tin. Ai cũng có thể học được.
B. Psychologists Elizabeth Valentine and John Wilding, authors of the monograph Superior Memory, recently teamed up with Eleanor Maguire, a neuroscientist at University College London to study eight people, including Karsten, who had finished near the top of the World Memory Championships. They wondered if the contestants' brains were different in some way. The researchers put the competitors and a group of control subjects into an MRI machine and asked them to perform several different memory tests while their brains were being scanned. When it came to memorizing sequences of three-digit numbers, the difference between the memory contestant and the control subjects was, as expected, immense. However, when they were shown photographs of magnified snowflakes, images that the competitors had never tried to memorize before, the champions did no better than the control group. When the researchers analyzed the brain scans, they found that the memory champs were activating some brain regions that were different from those the control subjects were using. These regions, which included the right posterior hippocampus, are known to be involved in visual memory and spatial navigation.
Các nhà tâm lý học Elizabeth Valentine và John Wilding, tác giả của chuyên khảo Superior Memory, gần đây đã hợp tác cùng Eleanor Maguire, một nhà khoa học thần kinh tại University College London, để nghiên cứu tám người, trong đó có Karsten, những người từng đạt thứ hạng cao tại Giải Vô địch Trí nhớ Thế giới. Họ tự hỏi liệu bộ não của những thí sinh này có gì khác biệt. Nhóm nghiên cứu đã đưa các thí sinh và một nhóm đối chứng vào máy MRI, rồi yêu cầu họ thực hiện một số bài kiểm tra trí nhớ khác nhau trong khi não bộ đang được quét. Khi phải ghi nhớ chuỗi số gồm những cụm ba chữ số, sự khác biệt giữa các "nhà vô địch" trí nhớ và nhóm đối chứng, như dự đoán, là rất lớn. Tuy nhiên, khi họ được xem ảnh phóng to của các bông tuyết—những hình ảnh mà các nhà vô địch chưa từng cố nhớ trước đó—thì các thí sinh cũng không làm tốt hơn nhóm đối chứng. Khi các nhà nghiên cứu phân tích hình ảnh quét não, họ phát hiện các "quán quân" trí nhớ kích hoạt một số vùng não khác so với nhóm đối chứng. Những vùng này, trong đó có phần hồi hải mã phía sau bên phải (right posterior hippocampus), được biết đến là nơi liên quan đến trí nhớ hình ảnh và định hướng không gian.
C. It might seem odd that the memory contestants would use visual imagery and spatial navigation to remember numbers, but the activity makes sense when their techniques are revealed. Cooke, a 23-year-old cognitive-science graduate student with a shoulder-length mop of curly hair, is a grand master of brain storage. He can memorize the order of 10 decks of playing cards in less than an hour or one deck of cards in less than a minute. He is closing in on the 30-second deck. In the Lamb and Flag, Cooke pulled out a deck of cards and shuffled it. He held up three cards – the 7 of spades, the queen of clubs, and the 10 of spades. He pointed at a fireplace and said, "Destiny's Child is whacking Franz Schubert with handbags." The next three cards were the king of hearts, the king of spades, and the jack of clubs.
Có thể sẽ thấy lạ khi những người thi trí nhớ lại dùng hình ảnh thị giác và định hướng không gian để nhớ số, nhưng điều này hợp lý khi ta biết bí quyết của họ. Cooke, một sinh viên cao học ngành khoa học nhận thức 23 tuổi, tóc xoăn dài ngang vai, là một bậc thầy về lưu trữ trong não. Anh có thể ghi nhớ thứ tự của 10 bộ bài trong chưa đến một giờ hoặc một bộ trong chưa đầy một phút. Anh đang tiến gần đến mốc 30 giây cho mỗi bộ bài. Tại quán Lamb and Flag, Cooke lấy ra một bộ bài và xáo nó. Anh giơ lên ba lá bài—7 bích, Q chuồn và 10 bích. Chỉ vào lò sưởi, anh nói: "Destiny's Child đang 'đập' (whacking) Franz Schubert bằng túi xách (handbags)." Ba lá bài tiếp theo là K cơ, K bích và J chuồn.
D. How did he do it? Cooke has already memorized a specific person, verb, and object that he associates with each card in the deck. For example, for the 7 of spades, the person (or, in this case, persons) is always the singing group Destiny's Child, the action is surviving a storm, and the image is a dinghy. The queen of clubs is always his friend Henrietta, the action is thwacking with a handbag, and the image is of wardrobes filled with designer clothes. When Cooke commits a deck to memory, he does it three cards at a time. Every three-card group forms a single image of a person doing something to an object. The first card in the triplet becomes the person, the second the verb, the third the object. He then places those images along a specific familiar route, such as the one he took through the Lamb and Flag. In competitions, he uses an imaginary route that he has designed to be as smooth and downhill as possible. When it comes time to recall, Cooke takes a mental walk along his route and translates the images into cards. That's why the MRIs of the memory contestants showed activation in the brain areas associated with visual imagery and spatial navigation.
Làm thế nào anh ấy làm được? Cooke đã gán trước một nhân vật, một động từ và một đồ vật cụ thể với mỗi lá bài trong bộ. Ví dụ, với lá 7 bích, "người" (hoặc ở đây là nhóm người) luôn là nhóm nhạc Destiny's Child, hành động là "sống sót qua cơn bão" và hình ảnh là một chiếc thuyền phao (dinghy). Q chuồn luôn là cô bạn Henrietta, hành động là "đập bằng túi xách" (thwacking with a handbag), và hình ảnh là tủ quần áo chứa đầy đồ hiệu. Khi Cooke ghi nhớ một bộ bài, anh xử lý ba lá một lúc. Mỗi bộ ba lá tạo thành một hình ảnh duy nhất: một nhân vật đang làm gì đó với một đồ vật. Lá đầu tiên là "người", lá thứ hai là "động từ", lá thứ ba là "đồ vật". Sau đó anh đặt những hình ảnh này dọc theo một lộ trình quen thuộc, chẳng hạn con đường anh đi qua quán Lamb and Flag. Trong các cuộc thi, anh dùng một lộ trình tưởng tượng do anh tự thiết kế sao cho êm ả và dốc xuống nhất có thể. Đến lúc cần nhớ lại, Cooke chỉ cần "đi" trong tâm trí dọc theo lộ trình ấy và chuyển các hình ảnh thành lá bài. Đó cũng là lý do vì sao kết quả MRI của các thí sinh cho thấy sự kích hoạt ở các vùng não liên quan đến hình ảnh thị giác và định hướng không gian.
E. The more resonant the images are, the more difficult they are to forget. But even meaningful information is hard to remember when there's a lot of it. That's why competitive memorizers place their images along an imaginary route. That technique, known as the loci method, reportedly originated in 477 B.C. with the Greek poet Simonides of Ceos. Simonides was the sole survivor of a roof collapse that killed all the other guests at a royal banquet. The bodies were mangled beyond recognition, but Simonides was able to reconstruct the guest list by closing his eyes and recalling each individual around the dinner table. What he had discovered was that our brains are exceptionally good at remembering images and spatial information. Evolutionary psychologists have offered an explanation: Presumably, our ancestors found it important to recall where they found their last meal or the way back to the cave. After Simonides' discovery, the loci method became popular across ancient Greece as a trick for memorizing speeches and texts. Aristotle wrote about it, and later a number of treatises on the art of memory were published in Rome. Before printed books, the art of memory was considered a staple of classical education, on a par with grammar, logic, and rhetoric.
Hình ảnh càng sinh động, ta càng khó quên. Nhưng ngay cả thông tin có ý nghĩa cũng khó nhớ khi quá nhiều. Vì thế, những "vận động viên" trí nhớ xếp các hình ảnh của họ dọc theo một lộ trình tưởng tượng. Kỹ thuật này, được gọi là loci method, được cho là khởi phát năm 477 TCN, nhờ nhà thơ Hy Lạp Simonides ở Ceos. Ông là người sống sót duy nhất sau khi mái nhà sập giết chết mọi khách mời trong một yến tiệc hoàng gia. Các thi thể bị dập nát không thể nhận dạng, nhưng Simonides đã tái dựng được danh sách khách mời bằng cách nhắm mắt và nhớ lại vị trí của từng người quanh bàn. Ông phát hiện rằng não chúng ta đặc biệt giỏi ghi nhớ hình ảnh và thông tin không gian. Các nhà tâm lý học tiến hóa đã giải thích rằng tổ tiên chúng ta có lẽ luôn quan trọng việc nhớ nơi tìm thấy thức ăn gần nhất hay đường về hang. Sau phát hiện của Simonides, phương pháp loci trở nên phổ biến khắp Hy Lạp cổ, như một mẹo ghi nhớ diễn văn và văn bản. Aristotle từng viết về phương pháp này, và sau đó có nhiều luận thuyết về "nghệ thuật ghi nhớ" được xuất bản ở La Mã. Trước khi sách in ra đời, nghệ thuật ghi nhớ được coi là một phần không thể thiếu trong giáo dục cổ điển, ngang hàng với ngữ pháp, lô-gic và hùng biện.
F. The most famous of the naturals was the Russian journalist S.V. Shereshevski, who could recall long lists of numbers memorized decades earlier, as well as poems, strings of nonsense syllables, and just about anything else he was asked to remember. "The capacity of his memory had no distinct limits," wrote Alexander Luria, the Russian psychologist who studied Shereshevski. He also had synesthesia, a rare condition in which the senses become intertwined. For example, every number may be associated with a color or every word with a taste. Synesthetic reactions evoke a response in more areas of the brain, making memory easier.
"Thiên tài bẩm sinh" nổi tiếng nhất là nhà báo Nga S.V. Shereshevski, người có thể nhớ lại các danh sách số đã học từ nhiều thập kỷ trước, cũng như thơ ca, dãy âm tiết vô nghĩa và bất cứ thứ gì khác mà ông được yêu cầu. "Khả năng ghi nhớ của ông ấy dường như không có giới hạn nào rõ rệt," nhà tâm lý học Nga Alexander Luria, người nghiên cứu Shereshevski, viết. Ông còn có hiện tượng cảm giác kèm (synesthesia), một trạng thái hiếm gặp khi các giác quan giao thoa lẫn nhau. Chẳng hạn, mỗi con số có thể liên kết với một màu sắc, hoặc mỗi từ liên kết với một vị giác. Các phản ứng mang tính cảm giác kèm khiến nhiều vùng não phản hồi hơn, nên việc nhớ trở nên dễ dàng hơn.
G. K. Anders Ericsson, a Swedish-born psychologist at Florida State University, thinks anyone can acquire Shereshevski's skills. He cites an experiment with S. F., an undergraduate who was paid to take a standard test of memory called the digit span for one hour a day, two or three days a week. When he started, he could hold, like most people, only about seven digits in his head at any given time (conveniently, the length of a phone number). Over two years, S. F. completed 250 hours of testing. By then, he had stretched his digit span from 7 to more than 80. The study of S. F. led Ericsson to believe that innately superior memory doesn't exist at all. When he reviewed original case studies of naturals, he found that exceptional memorizers were using techniques—sometimes without realizing it—and lots of practice. Often, exceptional memory was only for a single type of material, like digits. "If we look at some of these memory tasks, they're the kind of thing most people don't even waste one hour practicing, but if they wasted 50 hours, they'd be exceptional at it," Ericsson says. It would be remarkable, he adds, to find a "person who is exceptional across a number of tasks. I don't think that there's any compelling evidence that there are such people."
K. Anders Ericsson, nhà tâm lý học người Thụy Điển tại Đại học bang Florida, cho rằng bất cứ ai cũng có thể sở hữu kỹ năng như của Shereshevski. Ông dẫn chứng một thí nghiệm với S.F., một sinh viên được trả công để tham gia bài kiểm tra tiêu chuẩn về trí nhớ, gọi là bài kiểm tra dãy số (digit span), trong một giờ mỗi ngày, hai hoặc ba lần một tuần. Ban đầu, anh ta chỉ giữ được khoảng 7 chữ số trong đầu cùng lúc (điều này trùng hợp với độ dài tiêu chuẩn của số điện thoại). Qua hai năm, S.F. đã hoàn thành 250 giờ thử nghiệm. Đến thời điểm đó, anh đã nâng khả năng nhớ dãy số từ 7 lên hơn 80 chữ số. Nghiên cứu về S.F. khiến Ericsson tin rằng trí nhớ vượt trội bẩm sinh thực chất không hề tồn tại. Khi xem lại các nghiên cứu nguyên bản về những "thiên tài" trí nhớ, ông phát hiện rằng họ đều sử dụng kỹ thuật (đôi khi vô thức) và luyện tập nhiều. Thường thì khả năng ghi nhớ phi thường chỉ áp dụng cho một loại thông tin duy nhất, như chữ số. "Nếu nhìn vào một số bài tập trí nhớ này, chúng là thứ hầu hết mọi người sẽ không bỏ ra nổi một giờ để luyện tập. Nhưng nếu họ chịu dành 50 giờ, họ sẽ trở nên xuất sắc," Ericsson nói. Thật đáng kinh ngạc, ông bổ sung, nếu tìm được "một người có năng lực xuất chúng trên nhiều dạng nhiệm vụ. Tôi nghĩ chưa có bằng chứng thuyết phục nào về sự tồn tại của những người như vậy."