Thomas Young: The Last True Know-it-all
A. Thomas Young (1773-1829) contributed 63 articles to the Encyclopedia Britannica, including 46 biographical entries (mostly on scientists and classicists) and substantial essays on “Bridge,” “Chromatics,” “Egypt,” “Languages” and “Tides”. Was someone who could write authoritatively about so many subjects a polymath, a genius or a dilettante? In an ambitious new biography, Andrew Robinson argues that Young is a good contender for the epitaph “the last man who knew everything.” Young has competition, however: The phrase, which Robinson takes for his title, also serves as the subtitle of two other recent biographies: Leonard Warren’s 1998 life of paleontologist Joseph Leidy (1823-1891) and Paula Findlen’s 2004 book on Athanasius Kircher (1602-1680), another polymath.
Thomas Young (1773-1829) đã đóng góp 63 bài viết cho Encyclopedia Britannica, trong đó có 46 mục tiểu sử (chủ yếu về các nhà khoa học và nhà cổ điển học) và các bài luận chuyên sâu về “Bridge” (cầu), “Chromatics” (màu sắc học), “Egypt” (Ai Cập), “Languages” (ngôn ngữ) và “Tides” (thủy triều). Việc một người có thể viết một cách uyên thâm về nhiều lĩnh vực như vậy là biểu hiện của một nhà bác học, một thiên tài hay chỉ là kẻ tài tử? Trong cuốn tiểu sử mới đầy tham vọng, Andrew Robinson lập luận rằng Young xứng đáng với dòng mộ chí “người cuối cùng biết mọi thứ.” Tuy nhiên, Young cũng có đối thủ: Cụm từ đó, vốn được Robinson lấy làm nhan đề, cũng là phụ đề của hai cuốn tiểu sử khác: cuốn sách năm 1998 của Leonard Warren về nhà cổ sinh vật học Joseph Leidy (1823-1891) và cuốn sách năm 2004 của Paula Findlen về Athanasius Kircher (1602-1680), một nhà bác học khác.
B. Young, of course, did more than write encyclopedia entries. He presented his first paper to the Royal Society of London at the age of 20 and was elected a Fellow a week after his 21st birthday. In the paper, Young explained the process of accommodation in the human eye on how the eye focuses properly on objects at varying distances. Young hypothesized that this was achieved by changes in the shape of the lens. Young also theorized that light traveled in waves and he believed that, to account for the ability to see in color, there must be three receptors in the eye corresponding to the three “principal colors” to which the retina could respond: red, green, violet. All these hypotheses were subsequently proved to be correct.
Tất nhiên, Young không chỉ viết mục từ cho bách khoa toàn thư. Ông trình bày bài báo đầu tiên trước Hội Hoàng gia London khi mới 20 tuổi và được bầu làm hội viên ngay sau sinh nhật lần thứ 21. Trong bài báo này, Young giải thích quá trình điều tiết của mắt người, tức cách mắt lấy tiêu cự phù hợp với các vật thể ở những khoảng cách khác nhau. Young giả thuyết rằng hiện tượng này diễn ra do sự thay đổi hình dạng của thủy tinh thể. Young cũng đề xuất lý thuyết rằng ánh sáng truyền đi dưới dạng sóng và ông tin rằng, để giải thích khả năng nhìn màu, trong mắt phải tồn tại ba thụ thể tương ứng với ba “màu chính” mà võng mạc có thể tiếp nhận: đỏ, xanh lục và tím. Tất cả các giả thuyết này về sau đều được chứng minh là đúng.
C. Later in his life, when he was in his forties, Young was instrumental in cracking the code that unlocked the unknown script on the Rosetta Stone, a tablet that was “found” in Egypt by the Napoleonic army in 1799. The stone contains text in three alphabets: Greek, something unrecognizable and Egyptian hieroglyphs. The unrecognizable script is now known as demotic and, as Young deduced, is related directly to hieroglyphic. His initial work on this appeared in his Britannica entry on Egypt. In another entry, he coined the term Indo-European to describe the family of languages spoken throughout most of Europe and northern India. These are the landmark achievements of a man who was a child prodigy and who, unlike many remarkable children, did not disappear into oblivion as an adult.
Về sau, khi ở độ tuổi ngoài 40, Young đóng vai trò quan trọng trong việc giải mã văn tự chưa được nhận dạng trên Tảng đá Rosetta — một phiến đá được quân đội Napoleon “tìm thấy” ở Ai Cập vào năm 1799. Phiến đá này khắc văn bản bằng ba loại chữ: tiếng Hy Lạp, một loại ký tự chưa biết và chữ tượng hình Ai Cập. Loại ký tự chưa biết ngày nay được gọi là chữ demotic và, như Young suy luận, nó có quan hệ trực tiếp với chữ tượng hình. Công trình ban đầu của ông về vấn đề này đã được đăng trong bài viết về Ai Cập trên Britannica. Trong một bài khác, ông đặt ra thuật ngữ “Indo-European” để mô tả nhóm ngôn ngữ được sử dụng khắp hầu hết châu Âu và bắc Ấn Độ. Đây là những thành tựu đáng nhớ của một người vốn là thần đồng từ nhỏ và, không giống như nhiều đứa trẻ thần đồng khác, ông không biến mất vào quên lãng khi trưởng thành.
D. Born in 1773 in Somerset in England, Young lived from an early age with his maternal grandfather, eventually leaving to attend boarding school. He had devoured books from the age of two, and through his own initiative he excelled at Latin, Greek, mathematics and natural philosophy. After leaving school, he was greatly encouraged by his mother’s uncle, Richard Brocklesby, a physician and Fellow of the Royal Society. Following Brocklesby’s lead, Young decided to pursue a career in medicine. He studied in London, following the medical circuit, and then moved on to more formal education in Edinburgh, Gottingen and Cambridge. After completing his medical training at the University of Cambridge in 1808, Young set up practice as a physician in London. He soon became a Fellow of the Royal College of Physicians and a few years later was appointed physician at St. George’s Hospital.
Sinh năm 1773 tại Somerset, Anh, Young từ nhỏ đã sống với ông ngoại bên mẹ, rồi sau đó chuyển đến học ở trường nội trú. Ông đã say mê đọc sách từ lúc lên hai tuổi và nhờ sự tự giác học hỏi, ông xuất sắc ở các môn tiếng Latin, tiếng Hy Lạp, toán học và triết học tự nhiên. Sau khi rời trường, ông nhận được sự khích lệ to lớn từ ông chú của mẹ, Richard Brocklesby, một bác sĩ và hội viên Hội Hoàng gia. Noi gương Brocklesby, Young quyết định theo đuổi sự nghiệp y khoa. Ông học tại London, tham gia các khóa thực hành y học, rồi tiếp tục học chính quy tại Edinburgh, Gottingen và Cambridge. Sau khi hoàn tất chương trình đào tạo y khoa tại Đại học Cambridge năm 1808, Young mở phòng khám riêng ở London. Không lâu sau, ông trở thành hội viên Trường (Hiệp hội) Bác sĩ Hoàng gia và vài năm sau được bổ nhiệm làm bác sĩ tại Bệnh viện St. George.
E. Young’s skill as a physician, however, did not equal his skill as a scholar of natural philosophy or linguistics. Earlier, in 1801, he had been appointed to a professorship of natural philosophy at the Royal Institution, where he delivered as many as 60 lectures in a year. These were published in two volumes in 1807. In 1804 Young had become secretary to the Royal Society, a post he would hold until his death. His opinions were sought on civic and national matters, such as the introduction of gas lighting to London and methods of ship construction. From 1819 he was superintendent of the Nautical Almanac and secretary to the Board of Longitude. From 1824 to 1829 he was physician to and inspector of calculations for the Palladian Insurance Company. Between 1816 and 1825 he contributed his many and various entries to the Encyclopedia Britannica, and throughout his career he authored numerous books, essays and papers.
Dù là một bác sĩ, nhưng tài năng y khoa của Young không thể sánh bằng tài năng của ông trong lĩnh vực triết học tự nhiên hay ngôn ngữ học. Trước đó, năm 1801, ông được bổ nhiệm làm giáo sư triết học tự nhiên tại Viện Hoàng gia, nơi ông có khi giảng tới 60 bài trong một năm. Các bài giảng này được xuất bản thành hai tập vào năm 1807. Năm 1804, Young trở thành thư ký của Hội Hoàng gia, chức vụ mà ông nắm giữ cho đến khi qua đời. Các ý kiến của ông được giới hữu trách thành phố và quốc gia tham khảo, chẳng hạn như việc đưa đèn khí (gas lighting) vào London hay phương pháp đóng tàu. Từ năm 1819, ông là giám sát viên của Nautical Almanac và thư ký của Ủy ban Kinh tuyến. Từ 1824 đến 1829, ông là bác sĩ và người kiểm tra tính toán cho Công ty Bảo hiểm Palladian. Trong giai đoạn 1816-1825, ông viết nhiều bài khác nhau cho Encyclopedia Britannica, và suốt sự nghiệp, ông đã xuất bản vô số sách, tiểu luận và bài báo.
F. Young is a perfect subject for a biography – perfect, but daunting. Few men contributed so much to so many technical fields. Robinson’s aim is to introduce non-scientists to Young’s work and life. He succeeds, providing clear expositions of the technical material (especially that on optics and Egyptian hieroglyphs). Some readers of this book will, like Robinson, find Young’s accomplishments impressive; others will see him as some historians have – as a dilettante. Yet despite the rich material presented in this book, readers will not end up knowing Young personally. We catch glimpses of a playful Young, doodling Greek and Latin phrases in his notes on medical lectures and translating the verses that a young lady had written on the walls of a summerhouse into Greek elegiacs. Young was introduced into elite society, attended the theatre and learned to dance and play the flute. In addition, he was an accomplished horseman. However, his personal life looks pale next to his vibrant career and studies.
Young quả là một nhân vật hoàn hảo để viết tiểu sử — vừa hoàn hảo, vừa khó nhằn. Rất ít người có thể đóng góp cho nhiều lĩnh vực kỹ thuật đến vậy. Mục tiêu của Robinson là giới thiệu cuộc đời và công trình của Young cho những người không chuyên về khoa học. Ông đã thành công, khi trình bày rõ ràng các nội dung học thuật (đặc biệt về quang học và chữ tượng hình Ai Cập). Một số độc giả, giống như Robinson, sẽ thấy ấn tượng với những thành tựu của Young; số khác có lẽ nhìn ông như một số nhà sử học từng đánh giá — một tay tài tử. Tuy nhiên, dù cuốn sách đem lại nhiều tư liệu phong phú, độc giả cũng không thể hiểu rõ Young ở khía cạnh con người cá nhân. Ta chỉ bắt gặp vài nét về tính cách vui vẻ của Young: nghịch ngợm viết những cụm tiếng Hy Lạp và Latinh vào ghi chép y khoa, dịch các câu thơ mà một cô gái trẻ viết trên tường gian nhà hóng mát sang thơ bi thương tiếng Hy Lạp. Young tiếp xúc với giới thượng lưu, đi xem kịch, học khiêu vũ và thổi sáo. Ông cũng là người giỏi cưỡi ngựa. Tuy nhiên, đời sống cá nhân của ông có vẻ nhạt nhòa so với sự nghiệp đầy sôi động và khối lượng nghiên cứu.
G. Young married Eliza Maxwell in 1804, and according to Robinson, “their marriage was a happy one and she appreciated his work.” Almost all we know about her is that she sustained her husband through some rancorous disputes about optics and that she worried about money when his medical career was slow to take off. Very little evidence survives about the complexities of Young’s relationships with his mother and father. Robinson does not credit them, or anyone else, with shaping Young’s extraordinary mind. Despite the lack of details concerning Young’s relationships, however, anyone interested in what it means to be a genius should read this book.
Young kết hôn với Eliza Maxwell năm 1804. Theo Robinson, “đó là một cuộc hôn nhân hạnh phúc và cô ấy trân trọng công việc của ông.” Gần như mọi điều chúng ta biết về bà là việc bà ủng hộ chồng trong những tranh cãi gay gắt về quang học và lo lắng về tài chính khi sự nghiệp y khoa của ông khởi đầu chậm. Có rất ít bằng chứng về mối quan hệ phức tạp của Young với cha và mẹ. Robinson không cho rằng họ hay bất kỳ ai khác đã định hình nên tài năng phi thường của Young. Dù thiếu những chi tiết về các mối quan hệ, song bất cứ ai muốn hiểu “thiên tài” thật sự nghĩa là gì thì nên đọc cuốn sách này.