Andrea Palladio: Italian architect
A. Vicenza is a pleasant, prosperous city in the Veneto, 60km west of Venice. Its grand families settled and farmed the area from the 16th century. But its principal claim to fame is Andrea Palladio, who is such an influential architect that a neoclassical style is known as Palladian. The city is a permanent exhibition of some of his finest buildings, and as he was born— in Padua, to be precise—500 years ago, the International Centre for the Study of Palladio’s Architecture has an excellent excuse for mounting la grande mostra, the big show.
Vicenza là một thành phố dễ chịu, thịnh vượng ở vùng Veneto, cách Venice 60km về phía tây. Các gia đình quý tộc tại đây đã định cư và canh tác khu vực này từ thế kỷ 16. Nhưng niềm tự hào nổi bật nhất của thành phố chính là Andrea Palladio, một kiến trúc sư có tầm ảnh hưởng lớn đến mức một phong cách tân cổ điển được gọi theo tên ông: phong cách Palladian. Cả thành phố Vicenza như một cuộc triển lãm thường trực về những công trình tuyệt vời nhất của ông. Và bởi lẽ ông chào đời ở Padua cách đây 500 năm, Trung tâm Nghiên cứu Kiến trúc Palladio Quốc tế đã có một lý do tuyệt vời để tổ chức “la grande mostra” – cuộc triển lãm lớn.
B. The exhibition has the special advantage of being held in one of Palladio’s buildings, Palazzo Barbaran da Porto. Its bold facade is a mixture of rustication and decoration set between two rows of elegant columns. On the second floor the pediments are alternately curved or pointed, a Palladian trademark. The harmonious proportions of the atrium at the entrance lead through to a dramatic interior of fine fireplaces and painted ceilings. Palladio’s design is simple, clear and not over-crowded. The show has been organised on the same principles, according to Howard Burns, the architectural historian who co-curated it.
Cuộc triển lãm có lợi thế đặc biệt khi được tổ chức ngay trong một công trình của Palladio, Palazzo Barbaran da Porto. Mặt tiền của công trình này ấn tượng với sự kết hợp giữa đá thô và trang trí, nằm giữa hai dãy cột thanh nhã. Ở tầng hai, các đầu hồi được thiết kế xen kẽ kiểu cong hoặc nhọn, một dấu ấn đặc trưng của Palladio. Tỷ lệ hài hòa của tiền sảnh dẫn người xem bước vào một không gian nội thất ấn tượng, với lò sưởi đẹp và trần nhà vẽ tay. Thiết kế của Palladio rất đơn giản, rõ ràng và không bị nhồi nhét. Theo Howard Burns, nhà sử học kiến trúc và cũng là đồng giám tuyển của triển lãm, cách tổ chức buổi trưng bày cũng dựa trên những nguyên tắc này.
C. Palladio’s father was a miller who settled in Vicenza, where the young Andrea was apprenticed to a skilled stonemason. How did a humble miller’s son become a world renowned architect? The answer in the exhibition is that, as a young man, Palladio excelled at carving decorative stonework on columns, doorways and fireplaces. He was plainly intelligent, and lucky enough to come across a rich patron, Gian Giorgio Trissino, a landowner and scholar, who organised his education, taking him to Rome in the 1540s, where he studied the masterpieces of classical Roman and Greek architecture and the work of other influential architects of the time, such as Donato Bramante and Raphael.
Cha của Palladio vốn là một thợ xay bột và chuyển đến sinh sống tại Vicenza, nơi Andrea trẻ tuổi đã học việc dưới sự hướng dẫn của một thợ đá lành nghề. Làm thế nào mà con trai của một thợ xay bột bình thường lại trở thành một kiến trúc sư lừng danh thế giới? Câu trả lời được tìm thấy trong triển lãm: khi còn trẻ, Palladio đặc biệt giỏi trong việc chạm khắc đá trang trí trên các cột, khung cửa và lò sưởi. Rõ ràng ông rất thông minh, lại may mắn gặp được một vị bảo trợ giàu có, Gian Giorgio Trissino, một địa chủ kiêm học giả. Ông này đã đứng ra sắp xếp việc học hành cho Palladio, đưa ông đến Rome vào những năm 1540, nơi ông nghiên cứu những kiệt tác kiến trúc La Mã và Hy Lạp cổ, cùng công trình của các kiến trúc sư có ảnh hưởng thời đó như Donato Bramante và Raphael.
D. Burns argues that social mobility was also important. Entrepreneurs, prosperous from agriculture in the Veneto, commissioned the promising local architect to design their country villas and their urban mansions. In Venice the aristocracy were anxious to co-opt talented artists, and Palladio was given the chance to design the buildings that have made him famous— the churches of San Giorgio Maggiore and the Redentore, both easy to admire because they can be seen from the city’s historical centre across a stretch of water.
Burns cho rằng chính sự linh động về mặt xã hội cũng đóng vai trò quan trọng. Những doanh nhân giàu có từ nông nghiệp ở vùng Veneto đã thuê chàng kiến trúc sư đầy tiềm năng này thiết kế biệt thự đồng quê lẫn dinh thự đô thị cho họ. Ở Venice, giới quý tộc luôn nỗ lực thu hút những nghệ sĩ tài năng, và Palladio có được cơ hội thiết kế những công trình mang đến danh tiếng cho ông—các nhà thờ San Giorgio Maggiore và Redentore, nơi người ta có thể dễ dàng chiêm ngưỡng từ khu trung tâm lịch sử của thành phố, chỉ cách một dải nước.
E. He tried his hand at bridges—his unbuilt version of the Rialto Bridge was decorated with the large pediment and columns of a temple—and, after a fire at the Ducal Palace, he offered an alternative design which bears an uncanny resemblance to the Banqueting House in Whitehall in London. Since it was designed by Inigo Jones, Palladio’s first foreign disciple, this is not as surprising as it sounds.
Ông còn thử sức với việc thiết kế cầu—phiên bản chưa xây dựng của Cầu Rialto được trang trí với đầu hồi lớn và những cột tựa như một ngôi đền. Sau một vụ cháy ở Cung điện Ducal, ông cũng đưa ra một thiết kế thay thế, trông giống một cách lạ thường với Banqueting House ở Whitehall, London. Do Banqueting House được thiết kế bởi Inigo Jones, người đệ tử nước ngoài đầu tiên của Palladio, nên sự giống nhau này cũng không quá khó hiểu.
F. Jones, who visited Italy in 1614, bought a trunk full of the master’s architectural drawings; they passed through the hands of the Dukes of Burlington and Devonshire before settling at the Royal Institute of British Architects in 1894. Many are now on display at Palazzo Barbaran. What they show is how Palladio drew on the buildings of ancient Rome as models. The major theme of both his rural and urban building was temple architecture, with a strong pointed pediment supported by columns and approached by wide steps.
Năm 1614, Inigo Jones đến Ý và mua về cả một rương đầy những bản vẽ kiến trúc của bậc thầy này. Chúng qua tay các Công tước Burlington và Devonshire trước khi được lưu giữ tại Viện Kiến trúc sư Hoàng gia Anh vào năm 1894. Rất nhiều trong số đó hiện đang được trưng bày tại Palazzo Barbaran. Những bản vẽ này cho thấy cách Palladio lấy cảm hứng từ các công trình La Mã cổ đại. Chủ đề chính trong cả công trình nông thôn lẫn đô thị của ông là kiến trúc đền thờ, với một mái đầu hồi nhọn nổi bật, được đỡ bởi những hàng cột và có lối tiếp cận là những bậc thềm rộng.
G. Palladio’s work for rich landowners alienates unreconstructed critics on the Italian left, but among the papers in the show are designs for cheap housing in Venice. In the wider world, Palladio’s reputation has been nurtured by a text he wrote and illustrated, “Quattro Libri dell’ Architettura”. His influence spread to St Petersburg and to Charlottesville in Virginia, where Thomas Jefferson commissioned a Palladian villa he called Monticello.
Những công trình của Palladio dành cho các điền chủ giàu có khiến giới phê bình cánh tả ở Ý không mấy ưa chuộng, nhưng giữa những tài liệu trưng bày, người ta vẫn thấy các thiết kế về nhà giá rẻ ở Venice. Ở khắp nơi trên thế giới, danh tiếng của Palladio được nuôi dưỡng bởi một tác phẩm do chính ông viết và minh họa, “Quattro Libri dell’ Architettura”. Ảnh hưởng của ông lan đến tận St Petersburg, rồi tới Charlottesville ở Virginia, nơi Thomas Jefferson đã ủy thác xây dựng một biệt thự phong cách Palladio và đặt tên là Monticello.
H. Vicenza’s show contains detailed models of the major buildings and is leavened by portraits of Palladio’s teachers and clients by Titian, Veronese and Tintoretto; the paintings of his Venetian buildings are all by Canaletto, no less. This is an uncompromising exhibition; many of the drawings are small and faint, and there are no sideshows for children, but the impact of harmonious lines and satisfying proportions is to impart in a viewer a feeling of benevolent calm. Palladio is history’s most therapeutic architect.
Triển lãm ở Vicenza bao gồm cả những mô hình chi tiết của các tòa nhà quan trọng, và sinh động hơn nhờ loạt tranh chân dung những thầy dạy và khách hàng của Palladio do Titian, Veronese, Tintoretto vẽ; riêng tranh về các công trình ở Venice của ông đều do Canaletto thực hiện. Đây là một cuộc triển lãm không dành cho sự thỏa hiệp; nhiều bản vẽ khá nhỏ và mờ, và không hề có khu trưng bày phụ dành cho trẻ em. Tuy nhiên, sự phối hợp hài hòa về đường nét và tỷ lệ đã mang lại cho người xem cảm giác “benevolent calm” – bình yên nhân từ. Palladio xứng đáng được xem là kiến trúc sư mang tính trị liệu nhất trong lịch sử.
I. “Palladio, 500 Anni: La Grande Mostra” is at Palazzo Barbaran da Porto, Vicenza, until January 6th 2009. The exhibition continues at the Royal Academy of Arts, London, from January 31st to April 13th, and travels afterwards to Barcelona and Madrid.
“Palladio, 500 Anni: La Grande Mostra” đang được tổ chức tại Palazzo Barbaran da Porto, Vicenza, tới ngày 6 tháng Giêng năm 2009. Triển lãm sau đó tiếp tục diễn ra tại Học viện Hoàng gia Nghệ thuật ở London, từ ngày 31 tháng 1 tới 13 tháng 4, và tiếp tục hành trình tới Barcelona và Madrid.