Wealth in a Cold Climate
A. Dr William Masters was reading a book about mosquitoes when inspiration struck. “There was this anecdote about the great yellow fever epidemic that hit Philadelphia in 1793,” Masters recalls. “This epidemic decimated the city until the first frost came.” The inclement weather froze out the insects, allowing Philadephia to recover
Tiến sĩ William Masters đang đọc một cuốn sách về muỗi thì nảy ra ý tưởng. “Có một giai thoại về trận dịch sốt vàng lớn tàn phá Philadelphia vào năm 1793,” ông nhớ lại. “Dịch bệnh này tàn sát thành phố cho đến khi đợt sương giá đầu tiên xuất hiện.” Thời tiết khắc nghiệt đã làm băng giá lũ côn trùng, giúp Philadelphia phục hồi.
B. If weather could be the key to a city’s fortunes, Masters thought, then why not to the historical fortunes of nations? And could frost lie at the heart of one of the most enduring economic mysteries of all—why are almost all the wealthy, industrialised nations to be found at latitudes above 40 degrees? After two years of research, he thinks that he has found a piece of the puzzle. Masters, an agricultural economist from Purdue University in Indiana, and Margaret McMillan at Tufts University, Boston, show that annual frosts are among the factors that distinguish rich nations from poor ones. Their study is published this month in the Journal of Economic Growth. The pair speculate that cold snaps have two main benefits—they freeze pests that would otherwise destroy crops, and also freeze organisms, such as mosquitoes, that carry disease. The result is agricultural abundance and a big workforce.
Nếu thời tiết có thể là chìa khóa cho vận mệnh của một thành phố, Masters nghĩ, thì tại sao không là vận mệnh lịch sử của các quốc gia? Và liệu sương giá có nằm ở trung tâm của một trong những bí ẩn kinh tế dai dẳng nhất — vì sao gần như tất cả các quốc gia giàu có, công nghiệp hóa lại nằm ở các vĩ độ trên 40 độ? Sau hai năm nghiên cứu, ông cho rằng mình đã tìm thấy một mảnh ghép của bức tranh. Masters, một nhà kinh tế nông nghiệp thuộc Đại học Purdue, Indiana, và Margaret McMillan thuộc Đại học Tufts, Boston, chỉ ra rằng sương giá hằng năm là một trong những yếu tố phân biệt quốc gia giàu với quốc gia nghèo. Nghiên cứu của họ được công bố tháng này trên Journal of Economic Growth. Hai tác giả suy đoán rằng các đợt rét có hai lợi ích chính — chúng làm chết sâu bệnh vốn sẽ phá hủy mùa màng, và cũng đóng băng các sinh vật như muỗi mang mầm bệnh. Kết quả là nông nghiệp phong phú và một lực lượng lao động dồi dào.
C. The academics took two sets of information. The first was average income for countries, the second climate data from the University of East Anglia. They found a curious tally between the sets. Countries having five or more frosty days a month are uniformly rich; those with fewer than five are impoverished. The authors speculate that the five-day figure is important; it could be the minimum time needed to kill pests in the soil. Masters says: “For example, Finland is a small country that is growing quickly, but Bolivia is a small country that isn’t growing at all. Perhaps climate has something to do with that.” In fact, limited frosts bring huge benefits to farmers. The chills kill insects or render them inactive; cold weather slows the break-up of plant and animal material in the soil, allowing it to become richer; and frosts ensure a build-up of moisture in the ground for spring, reducing dependence on seasonal rains. There are exceptions to the “cold equals rich” argument. There are well-heeled tropical countries such as Hong Kong and Singapore (both citystates, Masters notes), a result of their superior trading positions. Likewise, not all European countries are moneyed — in the former communist colonies, economic potential was crushed by politics.
Các học giả sử dụng hai bộ dữ liệu: thứ nhất là thu nhập bình quân quốc gia, thứ hai là dữ liệu khí hậu của Đại học East Anglia. Họ phát hiện một sự trùng khớp đáng chú ý giữa hai bộ. Những quốc gia có từ năm ngày sương giá trở lên mỗi tháng đều giàu có; những nước có ít hơn năm ngày thì nghèo. Các tác giả suy đoán con số năm ngày là quan trọng; đó có thể là thời gian tối thiểu để tiêu diệt sâu bệnh trong đất. Masters nói: “Ví dụ, Phần Lan là một quốc gia nhỏ đang tăng trưởng nhanh, còn Bolivia là một quốc gia nhỏ gần như không tăng trưởng. Có lẽ khí hậu liên quan đến điều đó.” Thực tế, sương giá vừa phải đem lại lợi ích lớn cho nông dân: rét giết côn trùng hoặc khiến chúng bất hoạt; thời tiết lạnh làm chậm quá trình phân rã vật chất hữu cơ trong đất, giúp đất phì nhiêu hơn; và sương giá bảo đảm tích tụ ẩm trong đất cho mùa xuân, giảm phụ thuộc vào mưa theo mùa. Tuy vậy, vẫn có ngoại lệ với lập luận “lạnh thì giàu”: có những quốc gia nhiệt đới giàu có như Hồng Kông và Singapore (đều là thành bang, Masters lưu ý) nhờ vị thế thương mại vượt trội. Tương tự, không phải quốc gia châu Âu nào cũng giàu — ở các nước thuộc khối cộng sản cũ, tiềm năng kinh tế từng bị chính trị bóp nghẹt.
D. Masters stresses that climate will never be the overriding factor — the wealth of nations is too complicated to be attributable to just one factor. Climate, he feels, somehow combines with other factors — such as the presence of institutions, including governments, and access to trading routes — to determine whether a country will do well. Traditionally, Masters says, economists thought that institutions had the biggest effect on the economy, because they brought order to a country in the form of, for example, laws and property rights. With order, so the thinking went, came affluence. “But there are some problems that even countries with institutions have not been able to get around,” he says. “My feeling is that, as countries get richer, they get better institutions. And the accumulation of wealth and improvement in governing institutions are both helped by a favourable environment, including climate.”
Masters nhấn mạnh rằng khí hậu không bao giờ là yếu tố chi phối tuyệt đối — sự giàu nghèo của quốc gia quá phức tạp để quy về một nhân tố duy nhất. Theo ông, khí hậu kết hợp với các yếu tố khác — như sự hiện diện của thể chế (bao gồm chính quyền) và khả năng tiếp cận tuyến thương mại — để quyết định một nước có phát triển hay không. Theo truyền thống, Masters nói, các nhà kinh tế cho rằng thể chế có tác động lớn nhất lên nền kinh tế vì chúng mang lại trật tự cho đất nước qua luật pháp và quyền sở hữu. Có trật tự thì sẽ có phú cường — lập luận là vậy. “Nhưng có những vấn đề mà ngay cả các quốc gia có thể chế cũng chưa vượt qua được,” ông nói. “Tôi nghĩ rằng khi quốc gia giàu lên, họ có thể chế tốt hơn. Và cả tích lũy của cải lẫn cải thiện thể chế quản trị đều được hỗ trợ bởi môi trường thuận lợi, bao gồm khí hậu.”
E. This does not mean, he insists, that tropical countries are beyond economic help and destined to remain penniless. Instead, richer countries should change the way in which foreign aid is given. Instead of aid being geared towards improving governance, it should be spent on technology to improve agriculture and to combat disease. Masters cites one example: “There are regions in India that have been provided with irrigation — agricultural productivity has gone up and there has been an improvement in health.” Supplying vaccines against tropical diseases and developing crop varieties that can grow in the tropics would break the poverty cycle.
Điều này, ông khẳng định, không có nghĩa là các quốc gia nhiệt đới vô phương cứu chữa và sẽ mãi nghèo. Thay vào đó, các nước giàu nên thay đổi cách thức viện trợ. Thay vì nhắm vào cải thiện quản trị, viện trợ nên được chi cho công nghệ nhằm nâng cao nông nghiệp và chống dịch bệnh. Masters dẫn một ví dụ: “Một số vùng ở Ấn Độ được cung cấp tưới tiêu — năng suất nông nghiệp đã tăng và sức khỏe được cải thiện.” Cung cấp vắc-xin cho bệnh nhiệt đới và phát triển giống cây trồng phù hợp khí hậu nhiệt đới có thể phá vỡ vòng luẩn quẩn nghèo đói.
F. Other minds have applied themselves to the split between poor and rich nations, citing anthropological, climatic and zoological reasons for why temperate nations are the most affluent. In 350BC, Aristotle observed that “those who live in a cold climate… are full of spirit”. Jared Diamond, from the University of California at Los Angeles, pointed out in his book Guns, Germs and Steel that Eurasia is broadly aligned east-west, while Africa and the Americas are aligned north-south. So, in Europe, crops can spread quickly across latitudes because climates are similar. One of the first domesticated crops, einkorn wheat, spread quickly from the Middle East into Europe; it took twice as long for corn to spread from Mexico to what is now the eastern United States. This easy movement along similar latitudes in Eurasia would also have meant a faster dissemination of other technologies such as the wheel and writing, Diamond speculates. The region also boasted domesticated livestock, which could provide meat, wool and motive power in the fields. Blessed with such natural advantages, Eurasia was bound to take off economically.
Nhiều học giả khác cũng lý giải khoảng cách giàu nghèo, viện dẫn các nguyên nhân nhân học, khí hậu và động vật học vì sao các quốc gia ôn đới thịnh vượng hơn. Năm 350 TCN, Aristotle nhận xét “những ai sống ở xứ lạnh… thì dũng mãnh”. Jared Diamond (UCLA) chỉ ra trong cuốn Guns, Germs and Steel rằng Á-Âu có trục đông–tây trong khi châu Phi và châu Mỹ có trục bắc–nam. Bởi vậy ở châu Âu, cây trồng có thể lan nhanh theo các vĩ độ vì khí hậu tương đồng. Một trong những cây trồng được thuần hóa sớm là lúa mì einkorn lan nhanh từ Trung Đông vào châu Âu; còn ngô mất gấp đôi thời gian để lan từ Mexico tới vùng nay là miền đông Hoa Kỳ. Sự đồng dạng khí hậu theo vĩ độ ở Á-Âu cũng đồng nghĩa việc truyền bá các công nghệ khác (bánh xe, chữ viết) nhanh hơn, theo Diamond. Khu vực này còn có gia súc thuần hóa để cung cấp thịt, len và sức kéo trên đồng. Với những lợi thế tự nhiên đó, Á-Âu khó mà không cất cánh kinh tế.
G. John Gallup and Jeffrey Sachs, two US economists, have also pointed out striking correlations between the geographical location of countries and their wealth. They note that tropical countries between 23.45 degrees north and south of the equator are nearly all poor. In an article for the Harvard International Review, they concluded that “development surely seems to favour the temperate-zone economies, especially those in the northern hemisphere, and those that have managed to avoid both socialism and the ravages of war”. But Masters cautions against geographical determinism, the idea that tropical countries are beyond hope: “Human health and agriculture can be made better through scientific and technological research,” he says, “so we shouldn’t be writing off these countries. Take Singapore: without air conditioning, it wouldn’t be rich.’’
Hai nhà kinh tế Mỹ John Gallup và Jeffrey Sachs cũng chỉ ra mối tương quan đáng chú ý giữa vị trí địa lý và sự giàu có. Họ nêu rằng các quốc gia nhiệt đới giữa 23,45° Bắc và Nam gần như đều nghèo. Trên Harvard International Review, họ kết luận: “Phát triển dường như ưu ái các nền kinh tế ôn đới, nhất là ở Bắc bán cầu, và các nước tránh được cả chủ nghĩa xã hội lẫn tàn phá chiến tranh.” Nhưng Masters cảnh báo chống lại quyết định luận địa lý — quan điểm cho rằng các nước nhiệt đới hết hy vọng: “Sức khỏe con người và nông nghiệp có thể cải thiện nhờ nghiên cứu khoa học và công nghệ,” ông nói. “Vì vậy đừng vội gạt bỏ các nước này. Hãy xem Singapore: nếu không có điều hòa, hẳn đã không giàu.”