Serendipity: The Accidental Scientists
A. A paradox lies close to the heart of scientific discovery. If you know just what you are looking for, finding it can hardly count as a discovery, since it was fully anticipated. But if, on the other hand, you have no notion of what you are looking for, you cannot know when you have found it, and discovery, as such, is out of the question. In the philosophy of science, these extremes map onto the purist forms of deductivism and inductivism: In the former, the outcome is supposed to be logically contained in the premises you start with; in the latter, you are recommended to start with no expectations whatsoever and see what turns up.
Một nghịch lý nằm gần trái tim của khám phá khoa học. Nếu bạn biết chính xác những gì mình đang tìm kiếm, việc tìm ra nó khó có thể được coi là một phát hiện, vì nó đã được dự đoán trước. Nhưng nếu, ngược lại, bạn hoàn toàn không có khái niệm về những gì mình đang tìm, bạn không thể biết khi nào bạn đã tìm thấy nó, và như vậy, phát hiện không thể xảy ra. Trong triết học khoa học, những cực đoan này tương ứng với hai hình thức tinh khiết của chủ nghĩa suy diễn và chủ nghĩa quy nạp: Trong hình thức đầu, kết quả được cho là đã nằm trong các tiền đề ban đầu; trong hình thức sau, bạn được khuyên nên bắt đầu mà không có bất kỳ kỳ vọng nào và xem những gì xuất hiện.
B. As in so many things, the ideal position is widely supposed to reside somewhere in between these two impossible to-realize extremes. You want to have a good enough idea of what you are looking for to be surprised when you find something else of value, and you want to be ignorant enough of your end point that you can entertain alternative outcomes. Scientific discovery should, therefore, have an accidental aspect, but not too much of one. Serendipity is a word that expresses a position something like that. It’s a fascinating word, and the late Robert King Merton—‘the father of the sociology of science’—liked it well enough to compose its biography, assisted by the French cultural historian Elinor Barber.
Như trong nhiều trường hợp khác, vị trí lý tưởng được cho là nằm đâu đó giữa hai cực không thể thực hiện được này. Bạn muốn có một ý tưởng đủ rõ ràng về điều mình đang tìm để có thể ngạc nhiên khi tìm thấy điều khác có giá trị, đồng thời bạn cũng muốn đủ mơ hồ về đích đến để có thể chấp nhận các kết quả thay thế. Khám phá khoa học do đó nên có một khía cạnh tình cờ, nhưng không quá mức. Serendipity là một từ diễn tả vị trí như vậy. Đó là một từ hấp dẫn, và cố Robert King Merton — ‘cha đẻ của xã hội học khoa học’ — rất mê nó đến mức đã viết tiểu sử của từ này với sự trợ giúp của sử gia văn hóa người Pháp Elinor Barber.
C. Serendipity means a ‘happy accident’ or ‘pleasant surprise’; specifically, the accident of finding something good or useful without looking for it. The first noted use of ‘serendipity’ in the English language was by Horace Walpole (1717–1792). In a letter to Horace Mann (dated 28 January 1754) he said he formed it from the Persian fairy tale The Three Princes of Serendip, whose heroes ‘were always making discoveries, by accidents and sagacity, of things they were not in quest of’. The name stems from Serendip, an old name for Sri Lanka.
Serendipity có nghĩa là ‘tai nạn may mắn’ hoặc ‘bất ngờ thú vị’; cụ thể là sự kiện tình cờ tìm thấy thứ gì đó tốt hoặc hữu ích mà không hề tìm kiếm. Lần đầu tiên từ ‘serendipity’ được ghi nhận trong tiếng Anh bởi Horace Walpole (1717–1792). Trong một bức thư gửi Horace Mann (ngày 28 tháng 1 năm 1754), ông cho biết ông đã tạo ra từ này từ truyện cổ tích Ba Hoàng Tử ở Serendip (The Three Princes of Serendip), trong đó các nhân vật “luôn khám phá ra, nhờ tình cờ và sự tinh tường, những điều mà họ không hề tìm kiếm”. Tên này bắt nguồn từ Serendip, tên cũ của Sri Lanka.
D. Besides antiquarians, the other community that came to dwell on serendipity to say something important about their practice was that of scientists. Many scientists, including the Harvard physiologist Walter Cannon and, later, the British immunologist Peter Medawar, liked to emphasize how much of scientific discovery was unplanned and even accidental. One of Cannon’s favorite examples of such serendipity is Luigi Galvani’s observation of the twitching of dissected frogs’ legs, hanging from a copper wire, when they accidentally touched an iron railing, leading to the discovery of ‘galvanism’; another is Hans Christian Ørsted’s discovery of electromagnetism when he unintentionally brought a current-carrying wire parallel to a magnetic needle.
Bên cạnh các nhà khảo cổ cổ vật, cộng đồng khoa học là nhóm khác sử dụng serendipity để nói lên điều quan trọng về thực hành của họ. Nhiều nhà khoa học, bao gồm nhà sinh lý học của Harvard Walter Cannon và sau này là nhà miễn dịch học người Anh Peter Medawar, thích nhấn mạnh mức độ không có kế hoạch và thậm chí là tính tình cờ trong khám phá khoa học. Một trong những ví dụ ưa thích của Cannon về serendipity là quan sát chân ếch đã mổ, treo trên dây đồng, bị co giật khi vô tình chạm vào một thanh sắt, dẫn đến khám phá ‘galvanism’; ví dụ khác là khám phá điện từ của Hans Christian Ørsted khi ông vô tình đặt một dây dẫn có dòng điện song song với kim nam châm.
E. The context in which scientific serendipity was most contested and had its greatest resonance was that connected with the idea of planned science. The serendipists were not all inhabitants of academic ivory towers. Two of the great early-20th-century American pioneers of industrial research—Willis Whitney and Irving Langmuir, both of General Electric—made much play of serendipity, in the course of arguing against overly rigid research planning.
Ngữ cảnh khiến serendipity trong khoa học bị tranh cãi nhất và có tiếng vang lớn nhất là khi nó liên quan đến ý tưởng về khoa học có kế hoạch. Những người ủng hộ serendipity không chỉ là những cư dân trong tháp ngà học thuật. Hai trong những người tiên phong nghiên cứu công nghiệp đầu thế kỷ 20 của Mỹ — Willis Whitney và Irving Langmuir, cả hai đều thuộc General Electric — đã lợi dụng khái niệm serendipity để phản đối việc lập kế hoạch nghiên cứu quá cứng nhắc.
F. Yet what Cannon and Medawar took as a benign method, other scientists found incendiary. To say that science had a significant serendipitous aspect was taken by some as dangerous denigration. If scientific discovery were really accidental, then what was the special basis of expert authority?
Tuy nhiên, những gì Cannon và Medawar coi là một phương pháp tích cực thì những nhà khoa học khác lại xem như chất gây kích động. Việc cho rằng khám phá khoa học mang nhiều thành phần tình cờ bị một số người coi là sự làm giảm giá trị đáng lo ngại. Nếu khám phá khoa học thực sự chỉ là tình cờ, thì đâu là cơ sở đặc biệt cho thẩm quyền của chuyên gia?
G. In this connection, the aphorism of choice came from no less an authority on scientific discovery than Louis Pasteur: “Chance favors the prepared mind.” Accidents may happen, and things may turn up unplanned and unforeseen, as one is looking for something else, but the ability to notice such events, to see their potential bearing and meaning, to exploit then occurrence and make constructive use of them—these are the results of systematic mental preparation. What seems like an accident is just another form of expertise. On closer inspection, it is insisted, accident dissolves into sagacity.
Trong bối cảnh này, câu châm ngôn được ưa chuộng đến từ không ai khác ngoài một bậc thầy về khám phá khoa học là Louis Pasteur: “Cơ hội ưu ái người có sự chuẩn bị.” Tai nạn có thể xảy ra, và những điều không có kế hoạch, không lường trước có thể xuất hiện khi người ta đang tìm kiếm điều gì khác, nhưng khả năng nhận ra những sự kiện đó, thấy được tầm quan trọng và ý nghĩa của chúng, tận dụng sự xuất hiện và biến chúng thành lợi ích — chính là kết quả của sự chuẩn bị tâm lý có hệ thống. Những gì trông như một tai nạn chỉ là một hình thức khác của chuyên môn. Khi kiểm tra kỹ, người ta khẳng định, tai nạn tan biến thành sự khôn ngoan.