What are you laughing at?
A. We like to think that laughing is the height of human sophistication. Our big brains let us see the humour in a strategically positioned pun, an unexpected plot twist or a clever piece of word play. But while joking and wit are uniquely human inventions, laughter certainly is not. Other creatures, including chimpanzees, gorillas and even rats, chuckle. Obviously, they don’t crack up at Homer Simpson or titter at the boss’s dreadful jokes, but the fact that they laugh in the first place suggests that sniggers and chortles have been around for a lot longer than we have. It points the way to the origins of laughter, suggesting a much more practical purpose than you might think.
Chúng ta thường nghĩ rằng cười là đỉnh cao của sự tinh vi của con người. Bộ não lớn của chúng ta cho phép nhận ra những điều hài hước trong các câu chơi chữ được bố trí khéo léo, những tình tiết bất ngờ hay sự châm biếm tinh tế. Tuy nhiên, mặc dù đùa cợt và sự dí dỏm là sáng tạo độc quyền của con người, tiếng cười chắc chắn không phải thế. Những sinh vật khác, bao gồm tinh tinh, khỉ đột và thậm chí là chuột, cũng có thể cười khúc khích. Rõ ràng, chúng không cười nắc nẻ vì Homer Simpson hay cười khẽ trước những trò đùa tệ hại của sếp, nhưng việc chúng cười ngay từ đầu cho thấy tiếng cười đã tồn tại lâu trước con người. Điều này mở ra con đường tìm hiểu nguồn gốc của tiếng cười, gợi ý một mục đích thực tiễn hơn nhiều so với những gì ta tưởng.
B. There is no doubt that laughing typically involves groups of people. “Laughter evolved as a signal to others—it almost disappears when we are alone,” says Robert Provine, a neuroscientist at the University of Maryland. Provine found that most laughter comes as a polite reaction to everyday remarks such as “see you later”, rather than anything particularly funny. And the way we laugh depends on the company we’re keeping. Men tend to laugh longer and harder when they are with other men, perhaps as a way of bonding. Women tend to laugh more and at a higher pitch when men are present, possibly indicating flirtation or even submission.
Không còn nghi ngờ gì, tiếng cười thường xảy ra khi có nhóm người. “Tiếng cười tiến hóa như một tín hiệu gửi đến người khác – nó hầu như biến mất khi ta ở một mình,” tiến sĩ Robert Provine, một nhà khoa học thần kinh tại Đại học Maryland, cho biết. Provine nhận thấy phần lớn tiếng cười chỉ là phản ứng lịch sự đối với những lời chào hàng ngày như “hẹn gặp lại”, thay vì vì điều gì đó thực sự buồn cười. Cách ta cười còn phụ thuộc vào những người xung quanh; nam giới có xu hướng cười to và lâu hơn khi ở bên những người đàn ông khác, có thể như một cách tạo sự gắn kết, trong khi nữ giới thường cười nhiều hơn và với giọng cao hơn khi có nam giới hiện diện, có thể biểu thị sự tán tỉnh hoặc thậm chí là sự phục thuộc.
C. To find the origins of laughter, Provine believes we need to look at play. He points out that the masters of laughing are children, and nowhere is their talent more obvious than in their boisterous antics – the original context is play, he says. Well-known primate watchers, including Dian Fossey and Jane Goodall, have long argued that chimps laugh while at play. The sound they produce is known as a pant laugh. It seems obvious when you watch their behaviour – they even have the same ticklish spots as we do. But remove the context, and the parallel between human laughter and a chimp’s characteristic pant laugh is not so clear. When Provine played a tape of the pant laughs to 119 of his students, for example, only two guessed correctly what it was.
Để tìm ra nguồn gốc của tiếng cười, Provine cho rằng ta cần nhìn vào trò chơi. Ông chỉ ra rằng những bậc thầy của tiếng cười chính là trẻ em, và tài năng của chúng càng rõ ràng qua những trò nghịch ngợm ồn ào – bối cảnh ban đầu của tiếng cười chính là lúc chơi đùa. Những nhà nghiên cứu linh trưởng nổi tiếng, như Dian Fossey và Jane Goodall, từ lâu đã khẳng định rằng tinh tinh cười khi đang chơi. Tiếng cười của chúng được gọi là “pant laugh”. Rõ ràng khi quan sát hành vi của chúng – chúng thậm chí có những điểm dễ bị cù cười giống con người. Tuy nhiên, nếu bỏ đi bối cảnh, sự tương đồng giữa tiếng cười của con người và tiếng cười đặc trưng của tinh tinh không còn rõ ràng. Ví dụ, khi Provine phát băng ghi lại tiếng cười của tinh tinh cho 119 sinh viên, chỉ có hai người đoán đúng đó là tiếng cười gì.
D. These findings underline how chimp and human laughter vary. When we laugh the sound is usually produced by chopping up a single exhalation into a series of shorter sounds, with one sound produced on each inward and outward breath. The question is: does this pant laughter have the same source as our own laughter? New research lends weight to the idea that it does. The findings come from Elke Zimmerman, head of the Institute for Zoology in Germany, who compared the sounds made by babies and chimpanzees in response to tickling during the first year of their life. Using sound spectrographs to reveal the pitch and intensity of vocalizations, she discovered that chimp and human baby laughter follow broadly the same pattern. Zimmerman believes the closeness of baby laughter to chimp laughter supports the idea that laughter was around long before humans arrived on the scene. What started simply as a modification of breathing associated with enjoyable and playful interactions has acquired a symbolic meaning as an indicator of pleasure.
Những phát hiện này cho thấy tiếng cười của tinh tinh và con người có những điểm khác biệt. Khi chúng ta cười, âm thanh thường được tạo ra bằng cách chia nhỏ một hơi thở thành một loạt các âm ngắn, với mỗi hơi thở ra vào tạo ra một âm thanh riêng. Câu hỏi đặt ra là: liệu tiếng cười “pant laugh” của tinh tinh có cùng nguồn gốc với tiếng cười của con người không? Nghiên cứu mới cho thấy khả năng này. Kết quả từ nghiên cứu của Elke Zimmerman, người đứng đầu Viện Sinh học Động vật ở Đức, khi so sánh tiếng cười của trẻ em và tinh tinh khi bị cù trong năm đầu đời, cho thấy rằng cả hai có một mẫu hình tương đối giống nhau. Bà Zimmerman tin rằng sự tương đồng này ủng hộ ý tưởng rằng tiếng cười đã xuất hiện từ rất lâu trước khi con người xuất hiện, ban đầu chỉ là sự thay đổi trong quá trình hít thở liên quan đến những tương tác vui vẻ và chơi đùa, rồi dần dần trở thành biểu hiện mang ý nghĩa như một dấu hiệu của niềm vui.
E. Pinpointing when laughter developed is another matter. Humans and chimps share a common ancestor that lived perhaps 8 million years ago, but animals might have been laughing long before that. More distantly related primates, including gorillas, laugh, and anecdotal evidence suggests that other social mammals may do so too. Scientists are currently testing such stories with a comparative analysis of just how common laughter is among animals. So far, though, the most compelling evidence for laughter beyond primates comes from research done by Jaak Panksepp from Bowling Green State University, Ohio, into the ultrasonic chirps produced by rats during play and in response to tickling.
Xác định thời điểm tiếng cười phát triển là một vấn đề khác. Con người và tinh tinh có tổ tiên chung sống cách đây khoảng 8 triệu năm, nhưng các loài động vật có thể đã cười từ rất lâu trước đó. Các linh trưởng xa hơn, bao gồm khỉ đột, cũng cười, và các bằng chứng giai thoại cho thấy rằng các loài động vật xã hội khác cũng có thể cười. Các nhà khoa học hiện đang kiểm tra các câu chuyện này bằng cách phân tích so sánh tần suất tiếng cười giữa các loài. Cho đến nay, bằng chứng thuyết phục nhất về tiếng cười ở ngoài linh trưởng đến từ nghiên cứu của Jaak Panksepp tại Đại học Bowling Green, Ohio, về những tiếng kêu siêu âm mà chuột phát ra khi chơi và khi bị cù.
F. All this still doesn’t answer the question of why we laugh at all. One idea is that laughter and tickling originated as a way of sealing the relationship between mother and child. Another is that the reflex response to tickling is protective, alerting us to the presence of crawling creatures that might harm us or compelling us to defend the parts of our bodies that are most vulnerable in hand-to-hand combat. But the idea that has gained most popularity in recent years is that laughter in response to tickling is a way for two individuals to signal and test their trust in one another. This hypothesis starts from the observation that although a little tickle can be enjoyable, if it goes on too long it can be torture. By engaging in a bout of tickling, we put ourselves at the mercy of another individual, and laughing is a signal that we are trusting one another.
Tất cả những điều này vẫn chưa giải đáp được câu hỏi tại sao chúng ta lại cười. Một giả thuyết cho rằng tiếng cười và cú cù ban đầu xuất phát từ việc tạo sự gắn kết giữa mẹ và con. Một giả thuyết khác cho rằng phản ứng cú cù là một cơ chế bảo vệ, cảnh báo ta về sự hiện diện của những sinh vật bò gần có thể gây hại, hoặc buộc ta phải bảo vệ những bộ phận cơ thể dễ bị tổn thương nhất trong giao tranh. Tuy nhiên, giả thuyết được ưa chuộng nhất trong những năm gần đây cho rằng tiếng cười khi bị cù là cách hai cá nhân tín hiệu và kiểm tra sự tin cậy lẫn nhau. Giả thuyết này xuất phát từ quan sát rằng mặc dù một cú cù nhẹ có thể mang lại niềm vui, nếu kéo dài quá lâu, nó trở nên giống như sự tra tấn. Thông qua việc tham gia vào một phiên cú cù, chúng ta tự đặt mình dưới sự phụ thuộc vào người khác, và tiếng cười chính là tín hiệu cho thấy chúng ta đang đặt niềm tin vào nhau.
G. We’ll never know which animal laughed the first laugh, or why. But we can be sure it wasn’t in response to a prehistoric joke. The funny thing is that while the origins of laughter are probably quite serious, we owe human laughter – and our language-based humor – to the same unique skill. While other animals pant, we alone can control our breath well enough to produce the sound of laughter. Without that control there would also be no speech – and no jokes to endure.
Chúng ta sẽ không bao giờ biết được loài vật nào đã cười đầu tiên, hay vì sao. Nhưng có thể chắc chắn rằng tiếng cười đó không phải là phản ứng trước một câu chuyện cười thời tiền sử. Điều thú vị là mặc dù nguồn gốc của tiếng cười có lẽ rất nghiêm túc, nhưng chúng ta lại mang đến cho tiếng cười của con người – và cho những trò hài hước dựa trên ngôn ngữ – một khả năng độc đáo. Trong khi các loài động vật khác chỉ có thể thở gấp, chỉ có con người mới có thể kiểm soát hơi thở đủ tốt để tạo ra tiếng cười. Nếu không có khả năng kiểm soát đó, thì cũng không có lời nói – và cũng không có những câu chuyện cười để thưởng thức.