Desertification
A. The world's great deserts were formed by natural processes interacting over long intervals of time. During most of these times, deserts have grown and shrunk independent of human activities. Paleodeserts, large sand seas now inactive because they are stabilized by vegetation, extend well beyond the present margins of core deserts, such as the Sahara. In some regions, deserts are separated sharply from surrounding, less arid areas by mountains and other contrasting landforms that reflect basic structural differences in the regional geology. In other areas, desert fringes form a gradual transition from a dry to a more humid environment, making it more difficult to define the desert border.
Những sa mạc lớn trên thế giới được hình thành do các quá trình tự nhiên tương tác trong khoảng thời gian rất dài. Trong phần lớn quãng thời gian ấy, diện tích sa mạc đã phình to rồi thu nhỏ độc lập với các hoạt động của con người. Những “cổ sa mạc” – tức các biển cát rộng lớn nay đã ngừng hoạt động vì được thảm thực vật ổn định – vươn ra xa vượt quá rìa hiện tại của các vùng sa mạc lõi như Sahara. Ở một số nơi, ranh giới giữa sa mạc và vùng kém khô hạn xung quanh được phân cách rõ bởi dãy núi và những dạng địa hình tương phản phản ánh sự khác biệt cấu trúc cơ bản trong địa chất khu vực. Ở nơi khác, rìa sa mạc chuyển tiếp dần dần từ khô sang ẩm hơn, khiến việc xác định ranh giới sa mạc khó khăn hơn.
B. These transition zones have very fragile, delicately balanced ecosystems. Desert fringes often are a mosaic of microclimates. Small hollows support vegetation that picks up heat from the hot winds and protects the land from the prevailing winds. After rainfall the vegetated areas are distinctly cooler than the surroundings. In these marginal areas, human activity may stress the ecosystem beyond its tolerance limit, resulting in degradation of the land. By ponding the soil with their hooves, livestock compact the substrate, increase the proportion of fine material, and reduce the percolation rate of the soil, thus encouraging erosion by wind and water. Grazing and the collection of firewood reduces or eliminates plants that help to bind the soil.
Những vùng chuyển tiếp này có các hệ sinh thái rất mong manh, cân bằng tinh tế. Rìa sa mạc thường là một bức tranh ghép của các vi khí hậu. Những hõm đất nhỏ nâng đỡ thảm thực vật – loại hấp thụ nhiệt từ luồng gió nóng và che chắn đất trước gió chủ đạo. Sau mưa, những khu vực có thực vật mát hơn rõ rệt so với xung quanh. Ở các vùng rìa này, hoạt động của con người có thể đẩy hệ sinh thái vượt quá ngưỡng chịu đựng, dẫn tới suy thoái đất. Khi dậm lên đất bằng móng, gia súc nén chặt nền, làm tăng phần hạt mịn và giảm tốc độ thấm của đất, từ đó thúc đẩy xói mòn do gió và nước. Việc chăn thả và gom củi làm giảm hoặc loại bỏ các loài cây giúp “buộc chặt” đất.
C. This degradation of formerly productive land - desertification - is a complex process. It involves multiple causes, and it proceeds at varying rates in different climates. Desertification may intensify a general climatic trend toward greater aridity, or it may initiate a change in local climate.
Sự suy thoái đối với những vùng đất từng màu mỡ – tức sa mạc hoá – là một quá trình phức tạp. Nó có nhiều nguyên nhân và diễn tiến với tốc độ khác nhau trong những khí hậu khác nhau. Sa mạc hoá có thể làm tăng cường xu hướng khí hậu chung theo hướng khô hạn hơn, hoặc thậm chí khởi phát biến đổi trong khí hậu địa phương.
D. Desertification does not occur in linear, easily mappable patterns. Deserts advance erratically, forming patches on their borders. Areas far from natural deserts can degrade quickly to barren soil, rock, or sand through poor land management. The presence of a nearly desert has no direct relationship to desertification. Unfortunately, an area undergoing desertification is brought to public attention only after the process is well underway. Often little or no data are available to indicate the previous state of the ecosystem or the rate of degradation. Scientists still question whether desertification, as a process of global change, is permanent or how and when it can be halted or reversed.
Sa mạc hoá không diễn ra theo các mô hình tuyến tính dễ lập bản đồ. Sa mạc tiến ra thất thường, tạo thành những mảng đốm trên rìa của chúng. Những khu vực xa các sa mạc tự nhiên cũng có thể nhanh chóng biến thành đất cằn, đá trơ hoặc cát do quản lý đất kém. Sự hiện diện của một sa mạc ở gần không có mối liên hệ trực tiếp với sa mạc hoá. Đáng tiếc là một khu vực đang bị sa mạc hoá chỉ được công chúng chú ý khi quá trình ấy đã tiến triển sâu. Thường hầu như không có dữ liệu cho thấy trạng thái trước đây của hệ sinh thái hoặc tốc độ suy thoái. Các nhà khoa học vẫn còn hoài nghi về việc sa mạc hoá – với tư cách một quá trình biến đổi toàn cầu – có tính vĩnh viễn hay không, cũng như làm thế nào và khi nào nó có thể bị chặn lại hoặc đảo ngược.
E. Desertification became well known in the 1930's when part of the Great Plains in the United States turned into the "Dust Bowl" as a result of drought and poor practices in farming, although the term itself was not used until almost 1950. During the dust bowl period, millions of people were forced to abandon their farms and livelihoods. Greatly improves methods of agriculture and land and water management in the Great Plains have prevented that disaster from recurring, but desertification presently affects millions of people in almost every continent. Increased population and livestock pressure on marginal lands has accelerated desertification. In some areas, nomads moving to less arid areas disrupt the local ecosystem and increase the rate of erosion of the land. Nomads are trying to escape the desert, but because of their land-use practices, they are bringing the desert with them.
Sa mạc hoá trở nên nổi tiếng trong thập niên 1930 khi một phần Đại Bình Nguyên ở Hoa Kỳ biến thành “Bát Bụi” do hạn hán và canh tác kém, mặc dù chính thuật ngữ này chỉ được dùng gần năm 1950. Trong giai đoạn Bát Bụi, hàng triệu người buộc phải rời bỏ trang trại và kế sinh nhai. Những phương pháp nông nghiệp, quản lý đất và nước cải tiến mạnh ở Đại Bình Nguyên đã ngăn thảm hoạ ấy tái diễn; tuy vậy, ngày nay sa mạc hoá vẫn ảnh hưởng tới hàng triệu người ở gần như mọi châu lục. Áp lực dân số và gia súc lên các vùng đất biên đã tăng tốc quá trình sa mạc hoá. Ở một số nơi, dân du mục di chuyển tới vùng kém khô hạn hơn làm xáo trộn hệ sinh thái địa phương và gia tăng tốc độ xói mòn đất. Họ cố thoát khỏi sa mạc, nhưng do thực hành sử dụng đất của mình, họ lại mang sa mạc theo bên mình.
F. It is a misconception that drought cause desertification. Droughts are common in arid and semiarid lands. Well-managed lands can recover from drought when the rains return. Continued land abuse during droughts, however, increases land degradation. By 1973, the drought that began in 1968 in the Sahel of West Africa and the land-use practices there had caused the deaths of more than 100,000 people and 12 million cattle, as well as the disruption of social organizations from villages to the national level.
Quan niệm cho rằng hạn hán gây ra sa mạc hoá là sai. Hạn hán vốn phổ biến ở các vùng khô hạn và bán khô hạn. Những vùng đất được quản lý tốt có thể phục hồi sau hạn khi mưa trở lại. Tuy nhiên, lạm dụng đất kéo dài trong thời kỳ hạn sẽ làm tăng suy thoái đất. Tới năm 1973, đợt hạn bắt đầu từ 1968 ở vùng Sahel (Tây Phi) cùng các thực hành sử dụng đất tại đó đã gây ra cái chết cho hơn 100.000 người và 12 triệu gia súc, đồng thời làm đổ vỡ tổ chức xã hội từ cấp làng tới cấp quốc gia.
G. At the local level, individuals and governments can help to reclaim and protect their lands. In areas of sand dunes, covering the dunes with large boulders or petroleum will interrupt the wind regime near the face of the dunes and prevent the sand from moving. Sand fences are used throughout the Middle East and the United States, in the same way snow fences are used in the north. Placement of straw grids, each up to a square meter in area, will also decrease the surface wind velocity. Shrubs and trees planted within the grids are protected by the straw until they take root. In areas where some water is available for irrigation, shrubs planted on the lower one third of a dune's windward side will stabilize the dune. This vegetation decreases the wind velocity near the base of the dune and prevents much of the sand from moving.
Ở cấp độ địa phương, từng cá nhân và chính quyền có thể góp phần phục hồi và bảo vệ đất đai của mình. Tại các vùng cồn cát, phủ mặt cồn bằng những tảng đá lớn hoặc dầu mỏ sẽ phá vỡ chế độ gió ngay trước mặt cồn và ngăn cát di chuyển. Hàng rào chắn cát được dùng khắp Trung Đông và Hoa Kỳ, tương tự hàng rào chắn tuyết ở phương bắc. Đặt các ô lưới rơm (mỗi ô tới cả mét vuông) cũng sẽ làm giảm vận tốc gió sát mặt đất. Cây bụi và cây gỗ trồng trong các ô được rơm bảo vệ cho tới khi bén rễ. Ở nơi có chút nước tưới, trồng bụi cây trên một phần ba phía đón gió của cồn sẽ giúp cố định cồn cát. Thảm thực vật này làm giảm tốc gió gần chân cồn, ngăn phần lớn cát di chuyển.
H. Oases and farmlands in windy regions can be protected by planting tree fences or grass belts. Sand that manages to pass through the grass belts can be caught in strips of trees planted as wind breaks 50 to 100 meters apart adjacent to the belts. Small plots of trees may also be scattered inside oases to stabilize the area. On a much larger scale, a "Green Wall", which will eventually stretch more than 5,700 kilometers in length, much longer than the famous Great Wall, is being planted in northeastern China to protect "sandy lands" - deserts believed to have been created by human activity.
Các ốc đảo và đất trồng trọt ở vùng nhiều gió có thể được bảo vệ bằng cách trồng hàng cây chắn hoặc đai cỏ. Lượng cát vượt qua đai cỏ sẽ bị giữ lại bởi các dải cây trồng làm đai chắn gió cách nhau 50–100 mét sát bên ngoài. Những cụm cây nhỏ cũng có thể rải bên trong ốc đảo để ổn định khu vực. Ở quy mô lớn hơn rất nhiều, “Bức Tường Xanh” – dự kiến dài trên 5.700 km, dài hơn cả Vạn Lý Trường Thành – đang được trồng ở đông bắc Trung Quốc để bảo vệ các “vùng đất cát”, tức những sa mạc được cho là do con người tạo nên.
I. More efficient use of existing water resources and control of salinization are other effective tools for improving arid lands. New ways are being sought to use surface-water resources such as rain water harvesting or irrigating with seasonal runoff from adjacent highlands. Research on the reclamation of deserts also is focusing on discovering proper crop rotation to protect the fragile soil, on understanding how sand-fixing plants can be adapted to local environments, and on how grazing lands and water resources can be developed effectively without being overused.
Sử dụng hiệu quả hơn nguồn nước hiện có và kiểm soát ô nhiễm mặn là các công cụ hữu hiệu khác nhằm cải thiện đất khô hạn. Người ta đang tìm cách mới để tận dụng nguồn nước mặt, như thu gom nước mưa hay tưới bằng dòng chảy theo mùa từ vùng cao lân cận. Nghiên cứu về cải tạo sa mạc cũng tập trung vào việc tìm ra phương án luân canh cây trồng thích hợp để bảo vệ lớp đất mong manh, tìm hiểu cách các cây cố định cát thích nghi với môi trường địa phương, cũng như cách phát triển bền vững đồng cỏ chăn thả và nguồn nước mà không bị lạm dụng.